CAMBIA O CLIMA?
SE QUEIMAMOS QUENTAMOS
AUGA E CAMBIO CLIMÁTICO
O LIXO TAMÉN QUENTA
COMO AFECTAN OS CAMBIOS NO CLIMA ÁS ESPECIES E AOS ECOSISTEMAS?
O CLIMA NA PAISAXE, NA ORDENACIÓN DO TERRITORIO E NO TURISMO
MEDIO RURAL E CLIMA
MEDIO URBANO E CLIMA

Seminario Docente Internacional CLMNTK21

 

Tras máis dun ano de espera, debido á situación derivada da COVID-19, no inicio deste curso 2021-2022 logrouse desenvolver o Seminario Docente de Innovación sobre cambio climático titulado «Investigación -acción sobre novas formas de aprender e ensinar o cambio climático no campus CLMNTK21» que se celebrou entre os días 3 e 7 de setembro na cidade de Aveiro (Portugal). Esta actividade quedou enmarcado na formación do profesorado de centros piloto para o desenvolvemento dos dous novos Erasmus+ derivados de Climántica para o bienio 2021-21023: e-InnoEduCO2 y EDUCINEMA ClimaTourAction.

A pesares das restricións de mobilidade e aforo pola situación sanitaria, o evento congregou a unha trintena de profesores: 15 españois e 15 portugueses na modalidade presencial e a outros tantos en formato on- line, con representación de países como Brasil, México, O Salvador, Panamá, Arxentina e Perú. Todos eles conectáronse de forma telemática ás 4 horas de formación que se poden visualizar desde este vídeo, incluídos os docentes que seguiron de forma presencial, que asistiron desde o auditorio vendo os relatorios na proxectadas na pantalla e que se estaban retransmitindo desde Fábrica en liña, un novo espazo de Fábrica inspirado no novo proxecto e- InnoeduCO2.

O programa de actividades, que contou co apoio das universidades de Aveiro e de Santiago de Compostela, foi deseñado para reforzar a capacidade das escolas no ensino e formación dunha educación ambiental e científica que sexa inclusiva e dixital, en liña cos obxectivos marcados no proxecto de Climántica e nos seus dous novos proxectos europeos que foron os máis valorados polo SEPIE nas dúas modalidades extraordinarias de innovación KA226 e KA227. As 28 de formación que homologou o Ministerio de Educación e Formación Profesional combinaron os catro seminarios investigativos retransmitidos o sábado pola tarde, para a conexión dos docente de America Latina, con actividades só para os asistentes presenciais de España e Portugal: itinerarios e talleres. O conxunto das actividades quedan resumidas neste vídeo.

O acto inaugural, celebrado o venres 3 de setembro, participaron Artur Silva, Vicerreitor da Universidade de Aveiro, José Ribau, Presidente da Cámara Municipal de Aveiro e Vitor Silva, Director da Agrupación de Escolas de Aveiro, Pedro Pombo, Director de Fábrica e Francisco Sóñora, Director de Climántica. Os cinco participantes mostraron a súa implicación absoluta cun proxecto que suma a súa cuarta edición en terras lusitanas. A continuación desenvolveuse unha visita guiada ás instalacións pedagóxicas de Fábrica, Centro de Ciencia Viva e da Universidade de Aveiro, pechando a xornada inaugural coa visita e análise do recentemente inaugurado Horto Ecolóxico Urbano de Fábrica.

Ao longo do curso os participantes do campus asistiron aos relatorios a cargo dos expertos en educación ambiental. O curso articulouse en 4 seminarios e varios talleres. Os seminarios desenvolvéronse baixo a fórmula do seminario investigativo de Kant, coa participación de dúas correlatores ao redor dun determinado enfoque da emerxencia climática. Estes duraron a tarde completa do sábado e retransmitíronse aos países iberoamericanos con centros piloto. Conectáronse usuarios de Brasil, México, O Salvador, Panamá, Arxentina e Perú. A cada docente que seguiron os 4 seminarios da tarde do sábado asignóuselle un usuario. Os asistentes presenciais, para situalos en igual contexto e conseguir separación social dos grupos burbullas territoriais, compartiron un usuario cun moderador no auditorio, asistindo así a distancia ás comunicacións que se estaban desenvolvendo en Fábrica En liña.

No primeiro seminario, Francisco Sóñora e Aitor Alonso presentaron as liñas mestras dos dous proxectos europeos financiados que encabeza a organización: InnoEduCO2 e EDUCine. Os relatores destacaron a importancia da rede de alianzas creada durante os últimos anos, tanto a nivel internacional como multisectorial, para acometer desafíos como a produción de materiais educativos transversais, a elaboración de produtos audiovisuais e artísticos, o fomento da colaboración entre centros e a implicación do propio alumnado en tarefas de investigación, co obxectivo de establecer unha ponte entre a ciencia e a sociedade.

O segundo seminario, a cargo de Carmen García e Carmen Mellado, xefas de servizo responsablesde ordenación de ensinos de réxime xeral e de programas internacionais, respectivamente, na Consellería de Educación da Junta de Andalucía abordaron as dificultades para implantar a educación ambiental no modelo educativo debido á inestabilidade que producen as modificacións das leis educativas españolas, a pesar de que a Axenda 2030 promove valores como a educación de calidade e a xustiza social e ambiental. Ademais, presentaron o proxecto Escolas Bilingües e Interculturais de Fronteira, unha rede colaborativa entre centros españois e portugueses que persegue potenciar a flexibilidade curricular.

No terceiro seminario José Antonio Caride e Antonio García abordaron a emerxencia climática desde unha perspectiva ética, poñendo o acento na necesidade de educar e formar á poboación para facilitar a súa toma de conciencia, a súa participación na resolución do conflito. Mediante a psicoloxía e a reflexión, os relatores convidaron á audiencia para reflexionar sobre o significado da cidadanía ecolóxica, da que dependen o equilibrio e a sustentabilidade do planeta que herdarán as futuras xeracións. Non existen solucións sinxelas, polo que se debe repensar a educación desde un punto de vista máis humanista e interdependiente.

No último seminario investigativo, Pedro Pombo e David Vicente abordaron as potencialidades do relato audiovisual para concienciar á audiencia achega do cambio climático. Tanto o show científico de Fábrica como o cinema comercial permiten explorar os fenómenos naturais dun modo diferente á nosa vida cotiá, deixando un importante pouso nunha audiencia que xoga, experimenta e implícase emocionalmente coas situacións mostradas a través do espectáculo. Este xogo de identidades, sosteñen, pode e debe ser utilizado no noso beneficio para formar á sociedade do mañá coa linguaxe e as ferramentas de hoxe.

Ademais dos seminarios formativos, os asistentes ao campus CLMNTK21 participaron en diversos talleres pedagóxicos organizados polo persoal de Fábrica, que abarcaron campos tan variados como:

1) A pedagoxía STEAM na que o profosorado desenvolveu proxectos en grupo cos recursos maker de Fábrica.

2) A narrativa científica na que se traballou o guión e o argumento.

3) Talleres de ferramentas tecnolóxicas: Técnicas Stop Motion e ferramentas audiovisuais O uso da luz e hologramas.

No marco do proxecto EDUCINEMA ClimaTourAction deseñáronse actividades para recoller en imaxes espazos de valor paisaxístico e ecolóxico amenzados polo cambio climático como os sistemas dunares de Costa Nova cuxo sistema está seriamente ameazado, e nesta liña tamén se analizarons os esforzos de conservación que están a realizar na reserva natural das Dunas de San Jacinto.

Así mesmo analizouse a vulnerabilidade da Ría de Aveiro, con navegación pola ría nun barco tradicional moliceiro terminando a navegación visitando as salinas dá Marinha dá Norinha.

Para a interpretación dese sistema visitáronse os centros de interpretación do CMIA e ECOMARE desde onde se realizou unha análise da xestión integral do territorio e as súas relacións co mar, o clima e o cambio climático.

A cohesión do grupo e o plan de traballo deseñado para as experiencias piloto analizadas permitiu formar un consorcio entre as comunidades autónomas de Galicia, Andalucía, Cantabria, Castela e León e Madrid que se presentou á convocatoria de axudas da Secretaría de Estado de Educación para formar agrupacións escolares para a inclusión educativa.


Vídeo do certame de curtas avalado pola UNESCO

 

O proxecto Climántica convidou aos 1.500 autores da edición do congreso virtual internacional do curso 2020-2021 a sumarse ao seu primeiro certame de curtametraxes. Lanzou esta convocatoria como celebración do 15 aniversario do deseño de Climántica e o feito de ter obtido derivadas deste proxecto a máxima valoración do Servizo Español para a Internacionalización da Educación (SEPIE) das dúas modalidades extraordinarias de innovación do curso 2020-2021: KA226 de Tecnología e KA227 de Creatividade. Este evento celebrouse o venres 21 de maio de 16:30 a 20:00 hora peninsular española, celebrando os días mundiais da diversidade cultural e biolóxico. A continuación interveu o Director de Climántica para presentar este evento recibiu o patrocinio da UNESCO.

Os 8 primeiros minutos do vídeo está dedicados á inauguración institucional por Antonio López Díaz, Reitor da Universidade de Santiago de Compostela, (https://fb.watch/5EILnesYGa/), a continuación fíxose chegar ao auditorio as palabras de Paulo Jorge Ferreira, Reitor da Universidade de Aveiro, que destacou a relevancia do evento por estar centrado na Educación Ambiental e a súa pertinencia, non só para Portugal e para Europa, senón tamén para que todos os pobos do mundo, ao afrontar o reto da conservación do biodiversidade neste contexto de cambio climático. A continuación, pechando a inauguración institucional, interveu Alfonso Gentil, Director do SEPIE (Servizo Español para a Internacionalización da Educación). O máximo responsable da internacionalización do ensino español. Do minuto 8 ao minuto 17 o Director de Climántica, Francisco Sóñora, enmarcou e describiu a actividade. Do minuto 17 ao minuto 59 recóllese na súa totalidade o webinario titulado Conservar a Biodiversidade, restaurar os ecosistemas, preservar o benestar da sociedade, impartida polo Catedrático de Ecoloxía da Universidade de Vigo, Emilio Fernández Suárez. Do minuto 57 á hora e 17 minutos recóllese o coloquio deste webinario. Despois do webinario iniciouse o certame propiamente devandito, que se recolle no tempo restante do vídeo e que comprende a proxección e defensa dos curtametraxes finalistas e a lectura da Acta do Xurado deste primeiro certame avalado pola Comisión Nacional de Cooperación coa UNESCO, baixo cuxo logotipo se desenvolveu a actividade.

jurado

Unha vez proxectados os vídeos finalistas e escoitado as defensas dos seus autores, desde as 2 horas e 51 minutos e as 3 h e 10 minutos tivo lugar a simposio sobre as curtametraxes presentadas por parte dos colaboradores de Climántica, Irene Maquieira, actriz, enxeñeira informática e matemática e David Vicente investigador da Universidade de Valladolid, primeiro tese defendida en España sobre Cinema e Cambio Climático. Desde as 3 horas e 10 minutos ás 3horas e 24 o Presidente do Xurado, José Antonio Caride, Catedrático de Pedagoxía Social da Universidade de Santiago de Compostela presentou ao xurado e xustificou as decisión unánime do primeiro premio, do accésit e da mención honorífica.

Ao finalizar o evento o Presidente do Xurado, José Antonio Caride leu a Acta que fai constar a decisión unánime de outorgar o Primeiro Premio á curtametraxe : "O impacto das especies foráneas en Galicia", do que son autores alumnas/alumnos do Instituto de Educación Secundaria (IES) Xelmirez I en Santiago de Compostela (Galicia, España), conciliando a denuncia coa reivindicación dun mellor futuro para Galicia ("nosa terra") ante os perigos que ameazan a súa biodiversidade, o equilibrio atmosférico e, mesmo, a vida humana, en parte provocados por unha "política de repoboación equivocada", baseada na plantación de monocultivos de piñeiros e eucaliptos, foco de riscos ambientais como os que se asocian aos incendios forestais que arrasan ao país nas últimas décadas. Un relato orixinal, comprometido, con sentido e sensibilidade, cientificamente ben documentado e tecnicamente moi ben resolto.

A acta tamén contén a xustificación da concesión do Accésit á curtametraxe titulada “Uso inapropiado do chan fronte ás ameazas climáticas", do que son autores Luzdemis Lezcano (3º de ESO) e Demzel Caballero (1º de Bacharelato), do Instituto Profesional e Técnico Agropecuario ( IPTA) Monte Lirio en Renacemento, Chiriqui-Panamá. Na súa proposta audiovisual evidénciase -cunha elogiable capacidade crítica- os impactos negativos causados por "malas prácticas no uso de chans", causando desastres (naturais?) que poñen de relevo a fraxilidade dos ecosistemas, en particular na súa contorna inmediata, a área de Renacemento (Panamá). Unha situación ante a que ofrecen o seu proxecto, invocando a importancia de "educar sobre as consecuencias". As súas voces reivindicativas, cun apoio documental ben articulado, figuran entre os méritos recoñecidos a esta curtametraxe.

O último premio concedido foi a mención honorífica para a curtametraxe "O cambio climático en Elxe", do que son autores Laura Martínez Fernández e Rocío Vermello Pérez (ambas cursando 1º de Bacharelato), o Instituto de Educación Secundaria Sixto Marco en Elxe (Comunidade Valenciana, España). Nesta proposta destácase a vontade de identificar algúns dos problemas que afectan á conca mediterránea, mostrando unha gran sensibilidade cara aos seus ecosistemas naturais, a paisaxe e as súas biodiversidades, sen obviar as ameazas a un agrosistema histórico rico en palmerales e outros recursos naturais, patrimoniais, etc. E, en relación a eles, a necesidade de actuar mitigando ou eliminando os problemas que vén causando nas últimas décadas. Ben documentados e tecnicamente moi ben construído, representa unha mostra do potencial nace da necesaria harmonización da actividade humana coas paisaxes que poden e deben outorgarlle máis e mellores oportunidades para a vida en toda a súa diversidade".

Dos finalistas destaca no cuarto posto “Pavas Proxecto Osíxeno”. Os estudantes do Colexio Español Pai Arrupe, situado no Salvador, realizaron unha curtametraxe enfocándose na contaminación e destrución do Cerro das Pavas, situado en Cojutepequey fixérono co convencemento de que para sandarnos a nós mesmos, debemos sandar o noso planeta.

O quinto posto foi para a curtametraxe “Somos Perú” dos estudantes do Colexio Peruano Alemán Reina do Mundo de Perú que participaron en CLMNTK21. Estes realizaron unha curtametraxe que mostra como o cambio climático afecta a flora, a fauna e moitas zonas de Perú e o mundo, buscando que as persoas reflexionen sobre a súa actuar e tomen conciencia para axudar a coidar o noso planeta porque están seguros que xuntos podemos facelo.

O sexto posto foi para a curtametraxe “Lisboa, a miña Lisboa” do Instituto Español de Lisboa que recolle as valoracións e preocupacións das autoras sobre os efectos que pode ter o cambio climático en Lisboa, como se está adaptando a cidade e o que lle falta por avanzar.

O sétimo posto correspondeulle á curtametraxe colaborativa entre o IES Virxe do Mar e o Liceo Marc Bloch de Serignan (Francia). O alumnado de España expón, en lingua francesa, as consecuencias que ten o cambio climático no berberecho achegando unha serie de medidas a adoptar para mellorar o seu futuro. O alumnado francés describe á súa quenda, en lingua española, as súas preocupacións e as accións que realizan para preservar o planeta.

O oitavo posto foi para a curtametraxe “Obxectivos sostibles en Colombia” do CCEE ‘Reyes Católicos’ ( Bogotá, Colombia). No vídeo examínase o estado dalgúns dos obxectivos de desenvolvemento sostible da Axenda 2030 en Colombia, centrándose na Acción polo clima, Auga limpa e saneamento e Saúde e Benestar.

O noveno posto foi para a curtametraxe “O Cambio Climático en Tánxer”, do IE Severo Ochoa de Tánxer (Marrocos) Trátase dunha curtametraxe que penetra ao espectador na cidade de Tánxer co obxectivo de atopar as causas do cambio climático e a contaminación, e observar como afectan a contorna.

No posto décimo quedou “O Ajolote e a súa vida en Xochimilco” do Colexio Madrid de Ciudad de México. No mostran ao ajolote (Ambystoma mexicanum) que é unha das especies emblemáticas dese sistema acuícola e nos próximos anos podería chegar á extinción se continúan as condicións actuais de contaminación e urbanización. Mostran o seu hábitat nos humidais de Xochimilco, na Cidade de México, son considerados pola UNESCO como Patrimonio da Humanidade e os impactos que está a sufrir pola sobre explotación da auga e o cambio climático.

No posto número 11 quedou a curtametraxe titulada “Navacerrada: un conflito ambiental” unha curtametraxe que nos penetra no conflito ambiental e social xurdido no parque Nacional da Serra de Guadarrama a partir da proposta de peche de parte da estación de esquí. Os autores buscan respostas ás preguntas Que incidencia ten o cambio climático nesta decisión? Como cambiou este porto no último século?

No 12º lugar quedo a curtametraxe titulada “O Puntal de Laredo” do IES Bernardino de Escalante de Cantabria cuxo argumento supón unha reflexión sobre o cambio climático e a evolución da contorna da zona da praia do puntal en Laredo (Cantabria). Un exemplo de como o cambio climático e as accións dos humanos afectaron de maneira tan evidente a un ecosistema tan próximo para nós.

Representando a Brasil destacouse e curtametraxe “A importancia da lei de reforestación” Escola Granxa Viana (Brasil) que contén unha reflexión sobre a importancia da lei de reforestación e o control das accións humanas fronte á deforestación.

En representación de Italia participou o “O meu paseo por Roma” do Liceo Eugenio Montale (Roma, Italia) que convida o espectador a der un paso por Roma para mostrar que a beleza da Cidade Eterna esconde unha realidade moi diferente e chea de contradicións: malgaste de auga, eliminación de residuos ineficiente, contaminación acústica e do aire son o pan o noso de cada día. Reta ao espectador para dar resposta á pregunta Algún día venceremos a estes inimigos?

Representando a Guatemela presentouse a curtametraxe “O Cambio Climántica en Ixcam de Guatemala” co que a alumna da Universidade Panamericana Vilma Sis explica a problemática da deforestación e seca provocada pola invasión dos monocultivos de palma africana na da selva de Guatemala. Este feito produce unha diminución da biodiversidade e produtividade agrícola, o que supón un gran impacto na forma de vida das comunidades Mayas que viven nesta zona.

Representando a Arxentina proxectouse a Curtametraxe “Concientización e futuro: A combinación perfecta” do Colexio A nosa Señora da Mercé cuxo vídeo que presentamos encara a problemática do lixo, @teniendo en cuenta o ODS 7 (Enerxía limpa e alcanzable).


Canto somos ambiente e canto somos xenes? O Dr. Angel Carracedo responde

 

Canto somos ambiente e canto somos xenes? O Dr. Angel Carracedo responde na era do cambio climátio, no ano da COVID-19 e no Día do ADN

Este vídeo recolle a totalidade do webinar e o posterior coloquio do Dr. Carracedo con estudantes dos países de América Latina, das CCAA, de Polonia, Portugal, Italia, Hungría e Marrocos, todos eles integrantes da Rede Climántica. Esta actividade forma plan do plan de formación para a Rede Climántica no Roteiro Balmis que impulsada polos Conselleiros de Educación do Ministerio de Educación de América Latina, representados na presentación do Plan polo Conselleiro en Brasil Sr. Cortegoso.

Con este evento fíxose a celebración na Rede do Día Mundial do ADN, unha molécula que se expresa en sintonía co ambiente e que por tanto contén respostas sobre o cambio climático e pandemias como a COVID 19. Elixiuse a un dos máximos expoñente na Xenómica no ámbito latinoamericano que ademais este curso encargóuselle Programa de Medicina Xenómica da infraestrutura IMPaCT que se puxo en marcha en todas as comunidades autónomas e países latinoamericanos nos que hai centros escolares desta rede pedagóxica.

O webinar – coloquio que o Dr. Carracedo titulou “Xenes, Ambiente e Saúde” integrou os postulados polos que se apostou a oferta Climántica ONE HEALTH deseñada para a Rede Climantica no Roteiro Balmis que se articulou para este curso no impulso de todas as Consellerías de Educación do Ministerio de Educación e Formación Profesional en América Latina, e que se puxo en marcha o 5 de outubro co webinar Unha Saúde única para a Humanidade sobre o que realizou o seu traballo de fin de grao de Medicina da médico Julieta Dix, membro do Equipo Climántica que se incorporou ao proxecto cando era estudante de secundaria como pasa coa xente xoven do equipo.

O Dr. Carracedo desde que iniciou as súas colaboracións na formación do profesorado en Climántica no 2008 recibiu numerosos premios entre os que destacan o Premio Rey Jaime I de investigación, Medalla Adelaide, Medalla Galien, a Medalla de Ouro de Galicia, Premio Nacional de Xenética, Premio Constantes e Vitais e Premio Prismas de Divulgación.

O Catedrático de Medicina Legal da Universidade de Santiago (USC) , Director da Fundación Pública Galega de Medicina Xenómica (SERGAS-Xunta de Galicia) e Director do Centro Nacional de Genotipado- ISCIII centrou os seus principais contidos nas relacións dos xenes e o ambiente coa enfermidade desde as investigacións do grupo de Medicina Xenómica que creou e que dirixe, que consta de 10 grupos de investigación, varias plataformas tecnolóxicas e máis de 100 persoas.

O Dr. Carracedo, desde a capacidade de comunicación coa que leva xa moitas xeracións entusiamando aos estudantes de Climántica, defendeu que todo o que somos é resultado dos xenes e do ambiente, e por tanto todas as enfermidades teñen presentes os dous compoñentes. Tamén defendeu que a enfermidade é relativa ao ambiente, xustificando este postulado sobre exemplos como a pel moi branca conllea enfermidade en África ou un estudantes TDAH ten máis problemas nun sistema educativo ríxido. Para que calquera estudante participante puidese entender a importancia do xenoma fixo unha analogía desta molécula coa mensaxe dun libro de 3.000 millóns de letras con 22.000 capítulos con instrucións (xenes) que se almacenan en 23 cromosomas e que ocupan unha altura de 55 metros. Sobre esta molécula libro da vida reflexionou sobre dous aspectos consustanciais e relevantes na súa lectura: a morta e as mutacións. Tamén expresou a importancia do Proxecto Xenoma Humano iniciado no 1990 e que se pechou 12 anos despois co custo dun miles de millóns de euros e miles de persoas traballando. Destacou a importancia dese avance desde a capacidade do seu grupo para facer este traballo nun só día por só 900 euros (300 € de reactivos, 300 de computación e 300 de procesos informáticos).

Nas súas reflexións da confluencia dos xenes e o ambiente na enfermidade situou o traballo actual do seu grupo na investigación COVID 19, unha enfermidade ambiental por ser causada por un virus, pero tamén cunha importantancia da xenética das súas manifestacións, o que pon en valor para facerlle fronte a medicina personalizada. Eemplicó esta sobre como a COVID 19 en persoas maniféstase como asintómática, noutras maniféstase como unha enfermidade respiratoria aguda e en determinados casos pasa a manifestarse como enfermidade sistémica cunha tormenta de citoquininas que pasa a ser unha enfermidade que afecta a todo o corpo cun importante risco para a vida. Neste sentido manifestou que xa se sabía que o xenoma inflúe entre un 25% e un 70% cunha herebilidad media do 45%. Neste marco explicou a extensión do seu estudo que abarca todas as comunidades autónomas e a práctica todalidad de América Latina.

 

Experiencia piloto de Investigación de Ecología Escolar InnoEduCO2-Erasmus+

 

A través deste vídeo pódese visualiar unha investigación de Ecoloxía Escolar sobre a Zostera no ecosistema servizo de marisqueo de bivalvos de Testal que se deseñou como experiencia piloto de InnoEduCO2-Erasmus+ en colaboración co proxecto de investigación científica Zosteco da Universidade de Vigo.

O venres 9 de abril de 2021 se reunieron en el ecosistema servicio del marisqueo de bivalvos do sedimento de Testal en la ría de Muros - Noia o catedrático de Ecoloxía da Universidade de Vigo acompañando de colaboradores do seu grupo de investigación con 45 estudantes e 3 docentes do IES Poeta Añón. Os estudantes foron seleccionados por estuar a materia de libre de configuración de Climántica de 2º de ESO e tamén Bioloxía e Xeoloxía en 4º de ESO.

Todos eles forman o grupo de escolares de referencia dos dous proxectos europeos que quedaron de primeiros de España nas dúas modalidades extraordinarias de innovación educativa Erasmus+ que convocou a UE a principios do curso, un coordinado polo Concello de Outes (modalidade KA226 de tecnoloxías) e outro coordinado polo grupo de investigación de Pedagoxía Social e Educación Ambiental dende se desenvolven as liñas de investigación de Climántica na Universidade de Santiago de Compostela, e que é socio de pleno dereito dos dous. Estes dous proxectos Erasmus+ incorporan a esta experiencia piloto inicial ao proxecto de investigación científica da Universidade de Vigo Zosteco, que está financiado pola Fundación Biodiversidade a través dunha convocatoria de libre concurrencia competitiva.

A actividade que se desenvolveu foi deseñada para analizar os planos para tomas de grabación que permitan incorporar estas metodoloxías aos recursos experimentais de Ciencia escolar recollidos na memoría técnica do proxecto InnoEduCO2. Por tanto está deseñada para que os estudantes podan seguir traballando na análise de mostras e datos en semanas posteriores ao día en que se desenvolve a actividade para a corresponde análise de planos e entoques de recollida de datos audiovisuais para xerar os contidos de formación sincrónica e asincrónica que demanda este proxecto. Púxose ao dispor de cada estudante que participa na actividade, un caderno de investigación no que recolleron os datos obtidos e plasmaron os resultados derivados do tratamento de datos efectuado.

A actividade comezou cunha explicación sobre o terreo acerca das praderías mariñas seguido dunha parte práctica.

Na explicación sobre o terreo que durou do orde de 20 minutos abordáronse os seguintes aspectos:

  • Características das especies formadoras de praderías mariñas: plantas versus algas
  • Orixe evolutiva das especies de praderías: adaptacións ao medio mariño
  • Estrutura de Zostera: comprobación da estrutura rizomática. Reprodución.
  • Servizos que fornecen as praderías: retención sedimentos, “ nursery”, captura de carbono, depuración auga.
  • Relación praderías-diversidade faunística
  • Relación entre diversidade e estabilidade
  • Ameazas a que están sometidas as praderías: contaminación, alteración da costa, impactos mecánicos: fondos, marisqueo
  • Interacción praderías-marisqueo
  • Impacto humano e fragmentación de hábitat
  • Relación fragmentación de hábitat-diversidade

En canto á metodoloxía implicada no desenvolvento da práctica de campo, organizaronse ao conxunto de estudantes en grupos de 3 (aprox 10 grupos).

Delimitouse unha zona amplia que cubríu tanto pradeira densa, como pradeira fragmentada, como sedimento sen vexetación. Sobre a zona colocaron 10 transectos colocando en cada uno de ellos 8 muestras separadas aproximadamente 2 metros entre ellas. En cada mostrarealizouse unha análise visual e táctil do sedimento.

Cada grupo tomou unha mostra de area nas zonas internas das manchas de pradería e nas zonas anexas sen vexetación, comparando unha serie de variables sedimentolóxicas que serán analizadas visualmente. Esta análise incluirá unha estimación da composición do sedimento, diferenciando entre bioclastos (restos de organismos con exoesqueletos duros) ou grans detríticos. No caso dos grans detríticos, tratarase de identificar o % de cuarzo, feldespatos e micas, os minerais máis frecuentes nas praias de Galicia e facilmente reconocibles a primeira ollada. Nos sedimentos asociados a pradarías mariñas é frecuente que aumente a proporción de finos con respecto a zonas de areas anexas, polo efecto estabilizador que exerce a pradería no sedimento, freando á súa vez a velocidade de corrente e favorecendo a sedimentación de finos. Fíxose unha primeira aproximación polo efecto textural da area nas mans. Ademais, anotarase o diámetro aproximado da mancha de Zostera sobre a que se muestrea (no caso de que a mostra se sitúe sobre a pradería).

Posteriormente, colocarase un cadrado de mostraxe de 20x20 cm e realizarase unha estimación de cobertura de Zostera.

A continuación, tomouse unha mostra cun corer de 15 cm de diámetro.

O sedimento recolleito colocouse nunha malla de 0,5 mm de luz, que levouse ao mar para o seu lavado, de forma que se elimine todo o sedimento que sexa posible.

O material retido na malla introduciuse nunha bolsa de plástico que se marcou co código da mostra e se introduciu no interior unha etiqueta por si borraba o código externo. Estas mostras leváronse ás neveras da Área de Ecoloxía da Universidade de Vigo para analizalas no laboratorio do IES Poeta Añón o martes de semana seguinte.

Traballo no laboratorio Á semana seguinte, en concreto o martes 13 de abril, o mostraxe de campo analizouse no laboratorio do IES Poeta Añón de Outes. Cada grupo procesou as 8 mostras recollidas. Inicialmente, separaráronse as plantas de Zostera, contando o número de pés en cada mostra.

Todas as plantas de Zostera colocáronse sobre nun papel de meseta e deixaranse secar durante 2-3 días. Tras ese período, pesaranse para calcular a biomasa seca desta especie en cada mostra.

No que respecta á fauna, separaranse os distintos organismos que se atoparon na mostra, clasificáronse en grupos taxonómicos e contáronse o número de individuos de cada grupo. A investigación prolóngarase segundo o plan acordado co profesorado de Bioloxía e de Matemáticas para analizar os datos co s conseguintes métodos estatísticos. Todos os datos que se vaian obtendo anotaranse na correspondente ficha que se fornecerá a cada estudante. A fase final da sesión dedicarase a que os estudantes extraian as conclusións da súa investigación e escríbanas no seu caderno de investigación. Unha vez os estudantes procesen os seus datos e elaboren os seus resultados realizarase unha nova sesión cos tres grupos de estudantes de diferentes cursos. En cada grupo realizarase unha posta en común de resultados e unha presentación das conclusións alcanzadas. Os estudantes serán interpelados polo profesorado e as súas argumentacións gravadas e posteriormente procesadas.

 

O xoven Catedrático da Universidade de Pensilvania César de la Fuente pecha o ciclo Sabedoría Xuveni...

 

César de la Fuente, profesor asistente presidencial na Universidade de Pensilvania foi elixido para pechar o ciclo webinar Sabedoría Xuvenil Pandemias e Cambio Climático co que mozos intelectuais, que chegaron a Climántica antes de iniciar as súas exitosas carraras universitarias e que agora forman o zume xuvenil do Equipo Climántica, formarón a escolares nos diferentes ámbitos de coñecemento incluídos na metodoloxía interdisciplinar de Climántica, cuxos vídeos se poden visualizar aquí.

Elixiuse a este científico para pechar o ciclo polo que implica de exemplo e modelo para o estímulo intelectual de Climántica pois cando se redactou a memoria técnica deste proxecto programa, este exitoso científico, estudaba 2º de Bacharelato no IES Eusebio dá Garda da Coruña, e no 2020 xa alcanzara o recoñecemento de mellor científico novo de EEUU. Tamén se tivo presente que o seu ámbito de investigación conecta moi ben a saúde e o medio ambiente no marco do enfoque Unha Saúde da OMS que se elixiu para este de Sabedoría Xuvenil.


O Dr. César de la Fuente lidera o Machine Biology Group, cuxo obxectivo é combinar o poder das máquinas e a bioloxía para estudar, previr, diagnosticar e tratar enfermidades infecciosas. No seu webinar resumiu unha das principais aplicacións do seu laboratorio, relativa ao desenvolvemento de enfoques novos para o descubrimento de antibióticos, a construción de ferramentas para a enxeñería de microbiomas e a creación de diagnósticos de baixo custo. Nesa liña foi pioneiro no desenvolvemento do primeiro antibiótico deseñado por unha computadora con eficacia en animais, creando novos materiais antimicrobianos a proba de resistencia. Tamén se referiu aos seus inventos de diagnósticos rápidos de baixo custo para COVID19 e outras enfermidades infecciosas. Este tipo de estudos valéronlle ao profesor de la Fuente ser recoñecido por MIT Technology Review en 2019 como un dos principais innovadores do mundo por "dixitalizar a evolución para fabricar mellores antibióticos". O relevancia destes descubrimentos leváronno a ser seleccionado como o receptor inaugural do Premio Langer (2019), Líder emerxente en Química de ACS Kavli (2020), e recibiu o Premio Nemirovsky (2020), o Premio AIChE’ s 35 Under 35 (2020) e o ACS Infectious Diseases Young Investigator Award (2020). Ademais, foi nomeado Boston Latino 30 Under 30, Wunderkind de 2018 por STAT News, Top 10 Under 40 de 2019 por XENE, Top 10 MIT Technology Review Innovator Under 35 (España), 30 Líderes emerxentes nas ciencias biolóxicas e recibiu o Premio ao Novo Investigador da Sociedade de Enxeñeiros Profesionais Hispanos de 2019, ademais do Premio ao Xoven Innovador en Bioingeniería Celular e Molecular 2021 e o Premio á Estrela Rising Star da Sociedade de Enxeñería Biomédica 2021 ( BMES). Os seus descubrimentos científicos produciron máis de 85 publicacións revisadas por pares, incluídos artigos en Nature Communications, PNAS, ACS Nano, Cell, Nature Communications Biology, e multiples patentes.

En resumo, na súa exposición explicou aos escolares a necesidade de que os computadores comprendan, lean, escriban, e, finalmente, cren novas moléculas seguindo un algoritmo darwiniano de evolución para seleccionar estruturas moleculares que interactúan coas membranas bacterianas, producindo os primeiros antimicrobianos artificiais que matan bacterias tanto in vitro como en modelos animais relevantes. Tamén describiu o desenvolvemento de biosensores de diagnóstico para COVID-19, reforzando así na súa exposición o potencial da bioinformática. Os deseños e innovacións xerados mediante computadores na intersección entre as máquinas e a bioloxía poden axudar a repoñer o noso arsenal de medicamentos efectivos e xerar diagnósticos novos, proporcionando solucións necesarias aos problemas de saúde globais causados por enfermidades infecciosas.

No coloquio tivo ocasión de reforzar como o uso continuado dos antibióticos acaba xerando cepas resistentes, un aspecto que hai que ter presente na saúde e os seus efectos ambientais. Polo que se mostrou partidario de racionalizar ao máximo o seu uso mentres non se atopan camiños seguros como os que busca o seu grupo de investigación.


Erasmus+ de innovación COVID-19 outorgou o primeiro posto das súas dúas modalidades a proxectos dese...

 
 

A visión de Climántica ás dúas solucións pedagóxicas derivadas da COVID-19 que demanda a UE foron as máis valoradas das presentadas en España. A subvención total é case de 500.000 € a repartir segundo funcións entre 10 socios de cinco países (España, Portugal, Italia, Polonia e Rumanía) entre os que hai 4 universidades (USC de España, U Aveiro de Portugal, Universidade Alexandru Ioan Cuza din Iasi de Rumanía e U Bolonia de Italia) 4 escolas (unha de Canarias, outra de Polonia e dúas de Portugal), unha administración local (Concello de Outes) e un centro de supercomputación (CESGA).  

Socios do proxecto InnoEduCO2:

 

Socios do proxecto EDUCinema Clima TurAction:

   

Na tarde do pasado mércores, 17 de febreiro de 2021, o Ministerio de Universidades, a través da páxina Web do Servicio Español para la Internacionalización de la Educación (SEPIE), informaba da resolucións -provisorias- de concesión  de axudas aos proxectos presentados á convocatoria do Programa Erasmus+ nas súas dúas  modalidades de innovación educativa  que convocou a UE para solucionar as carencias pegagóxicas derivadas da pandemia: "Asociaciones para la Preparación para la Educación Digital en el sector de la Educación Escolar" (KA226) e "Asociaciones para la Creatividad en el sector de la Educación Escolar" (KA227).


Climántica deseñou dous proxectos europeos seleccionados de primeiros nas dúas convocatorias Erasmus+ de innovación educativa para a COVID-19. Nelas participou o Grupo de Investigación dende se desenvolve a dimensión de investigación de Climántica, de Referencia Competitiva no SUG, que é o de Pedagoxía Social e Educación Ambiental (SEPA-interea) da Universidade de Santiago. As dúas obtiveron as mellores valoracións nas dúas modalidades (nº 1).   A base técnica das dúas iniciativas foron propostas aos dous núcleos dende se está a apoiar a nivel institucional ao proxecto Climántica. No ámbito escolar presentóuselle a idea ao Concello de Outes por ser a sede do primeiro centro educativo piloto de Climántica, e por tanto un líder ideal para coordinar iniciativas de compensacións tecnolóxicas dentro das dificultades de conectividade no rural. No ámbito da creatividade optouse pola experiencia en Pedagoxía Social e Educación da USC.

Sendo os dous proxectos que contaron coas mellores valoracións, ocupando o primeiro lugar de todas as solicitudes presentadas en España, posicionan ao proxecto Climántica nun liderado científico e académico de especial relevancia para procurar respostas educativas e sociais á crise ocasionada pola COVID-19. Deste xeito a Pedagoxía Social e a Educación Ambiental e a potencia da transferencia da educación á sociedade superando fendas tecnolóxicas do ámbito dos pequenos concellos de Galicia quedan como modelos a seguir dende o liderado que exercen e sitúanse ambas institucións como máximos expoñentes de España para UE na xénese de modelos que afronten as carencias e adversidades que a pandemia te xerado nas escolas e Universidades europeas. Os dous proxectos seleccionados no primeiro lugar de ambas modalidades foron:  

a)     Na modalidade KA226 (Asociaciones para la Preparación para la Educación Digital en el sector de Educación Escolar), quedou de primeiro un proxecto de deseño pedagóxico desenvolto por Climántica e liderado polo concello de Outes, que obtivo un financiamento superior aos 251.000 euros.   Co título “InnoEduCO2: Ciencia escolar e-learning One Health”, inclúe a participación das seguintes entidades e países: unha Administración Local, coordinadora xeral do proxecto: Concello de Outes; tres Universidades: Santiago de Compostela, UIasi (Rumanía), Aveiro (Portugal), dúas escolas públicas de Aveiro; o Liceo XXVI (Polonia); e o Centro de Supercomputación de Galicia (CESGA).   O proxecto parte do encadre de Ciencia Escolar que están a liderar os docentes do IES Poeta Añón e os do IES Virxe do Mar dentro da súa materia de libre configuración Climántica, centrado no banco de marisqueo que comparten Outes e Noia e que foi presentado polo Director do proxecto Climántica, por convite do Concello de Outes na conferencia “Cambio global e as súas respostas educativas na Ría de Muros e Noia” que se pode visualizar neste vídeo:

 

O proxecto oriéntase a reforzar a capacidade das institucións de educación e formación para proporcionar unha educación dixital inclusiva e de calidade a través de modelo pedagóxico e-learning STE(A)M-TIC que permita compensar o incremento nas carencias da UE en Educación Escolar adaptando a formación telemática da era COVID-19 ás necesidades curriculares de experimentación científica. O proxecto aspira a compensar as barreiras, fendas e limitacións derivadas da crise COVID-19 impulsando un currículo escolar experiencial baseado na aprendizaxe dixital. A través do desenvolvemento e implementación de modelos e-lab e e-eco vinculados á realidade aumentada que posibilita a carga xeolocalizada de datos nos ecosistemas en campo e laboratorio en diferentes océanos europeos, preténdese reforzar a capacidade das institucións de educación escolar para proporcionar unha educación dixital inclusiva e de calidade. Toma como punto de partida o proxecto EduCO2cean da modalidade de innovación educativa tamén deseñado por Climántica, en especial das iniciativas defendidas polos docentes vinculados ás experiencias piloto na reunión de Polonia.

   

b)    Na modalidade KA227 (Asociaciones para la Creatividad en el sector de Educación Escolar) sendo o Grupo SEPA-interea dirixido polo Catedrático de Pedagoxía Social Prof. Caride, contará cun financiamento superior aos 247.000 euros e que tamén quedou como primeiro da súa modalidade. Co título “EDUCinema Clima TurAction: Creatividad colectiva y educación comunitaria en la alfabetización cinematográfica para un turismo de acción por el clima”, focalízase no cine como recurso pedagóxico-social na acción polo clima mediante a alfabetización cinematográfica de estudantes de entre 15-17 anos, que crearán unha película de cinema musical con escenarios en diferentes países e contextos de interese de turismo verde.   Serán socias tres Universidades: a de Santiago de Compostela, en función de coordinación xeral, a de Aveiro (Portugal) e a de Bolonia (Italia); e tres Institutos de Educación Secundaria: Liceo XXVI (Polonia), Instituto Español de Lisboa (Portugal) e o IES Vila de Firgas de Las Palmas de Gran Canaria.   Neste contexto, o cinema musical escolar será unha ferramenta de sensibilización para atraer e comprometer aos turistas en accións polo clima nas súas estadías turísticas en territorios que tentan afrontar os impactos do cambio climático e das pandemias. Baséase nos musicais de Climántica:

   

A alfabetización cinematográfica para un turismo verde de acción polo clima pon a énfase nunha dobre perspectiva de reflexión e acción pedagóxica-social, cun enfoque interxeracional, ambiental, escolar e social, cívico e comunitario. Este contexto amplía as potencialidades inherentes á creatividade colectiva centrada na acción polo clima (ODS13), e o protagonismo das aprendizaxes ao longo de toda a vida (ODS4) impulsando a alfabetización cinematográfica para a promoción de boas prácticas de Educación Ambiental, que, ademais de contribuír ao fomento de valores, actitudes, comportamentos, etc. ecolóxica e socialmente responsables, favorezan a atracción de persoas (visitantes, turistas, etc.) que sentan partícipes de actividades e/ou accións polo clima en destinos turísticos.  


Unha liña de actuación que, nas actuais circunstancias, e diante do impacto causado pola pandemia da COVID-19, constitúe un desafío que dá resposta a necesidades e/ou demandas vinculadas á mellora da socialización, o coidado da saúde física e emocional, a protección do emprego en distintos sectores económicos (visita a paisaxes, turismo patrimonial, ecolóxico urbano e rural, cultural, gastronomía, viaxes e operadores turísticos, etc. Os dous proxectos parten das experiencias piloto que se iniciaron en Noia coa participación do Catedrático de Ecoloxía da Universidade de Vigo, Emilio Fernández e da investigadora do seu equipo Carlota Barañano. Estas  experiencias piloto desenvolveranse en abril con prácticas de campo e laboratorio e que presentaron en Noia o 12 de xaneiro de 2021:

 


 

 

Webinar da enxeñeira aeroespacial do Equipo Climántica no Día da Muller e da Nena na Ciencia

 

Climántica procede a dar sostibilidade ao patrocinio que lle concedeu no 2020 a Comisión Nacional de Cooperación coa Unesco  pola Celebración do Día Mundial da Muller e da Nena na Ciencia. Por iso planificou para o 11 de febreiro de 2021, ás 16:30, co apoio do Centro de Supercomputación de Galicia, a celebración do Día da Muller e da Nena na Ciencia cunha charla de Úrsula Martínez Álvarez, unha xoven graduada en Ingeniería Aeroespacial, especializada en vehículos espaciais, e participante no Campus Climántica dende os seus estudos de secundaria. Xa daquela Úrsula quería ser enxeñeira aeroespacial, e así o expresou en 2013 cando foi premiada como mellor estudante de ESO de Galicia.  

Úrsula preséntase e presenta o contido do seu webinar aquí

Ver vídeo da webinar aquí.



Inicio de Climántica One Health e vídeos dos seus Webinars.

 

Inscrición á seguinte webinar aquí

Ante a situación da pandemia COVID-19 o proxecto Climántica iniciou unha serie de iniciativas para trasladar as súas accións de estímulo da creatividade dificultadas polas necesidades de distanciamento social ao ámbito da competencia dixital. A primeira destas iniciativas tivo lugar o 26 de xuño de 2020 coa participación de estudantes dos concellos de Noia e Outes que se uniron no ponte fronteira entre os seus dous territorios municipais Ponte Nafonso para elaborar un vídeo coa lectura colectiva do manifesto Hoxe desconfinamos a Acción polo Clima, unha iniciativa que coordinou a alumna da dobre titulación de Filoloxía e Xornalismo Noemí Castillo, quen forma parte do equipo xuvenil de Climántica e que integra o proxecto desde que era estudante de secundaria. 

Esta primeira experiencia tivo continuidade noutras paraxes naturais ou de interese ecolóxico urbano a escala internacional e nacional dos seleccionados no concurso CLMNTK20 para participar no campus internacional de Aveiro que está posposto ata que as circunstancias da pandemia permitan a súa selección. Sobre a base das imaxes da lectura do vídeo galego incorporáronse fragmentos de lecturas noutros territorios: Lisbo, Lima, México, Alacante, Ávila e Gran Canaria resultando este produto:


Coinicidiendo co inicio de curso os estudantes seleccionados para participar no campus de Aveiro están a iniciar os seus proxectos que concluirán no campus internacional de Aveiro no momento no que poidan atoparse alí. Por iso neste momento están a organizarse os grupos de traballo que traballarán nos argumentos e guións dos vídeos e musical que iniciarán de forma telemática e que concluirán en Aveiro. O seu obxectivo motivar e concienciar á cidadanía na loita contra o cambio climático desde o enfoque da OMS One Health que vincula o medio ambiente e a saúde, que neste caso concretarase nas relacións entre o cambio climántico e pandemias como a COVID-19.



Para o desenvolvemento deste traballo telemático Climántica estableceu unha colaboración co Centro Galego de Supercomputanción (CESGA) que puxo ao dispor desta iniciativa telemática previa ao campus unha plataforma Webinar que permite a conexión de calidade simltánea con 100 salas de aula. Esta plataforma púxose en marcha o 5 de outubro de 2020 coa Webinar titulada “Unha saúde única para a humanidade” e que expuxo Julieta Dix, quen se vai a encargar de coordinar este ámbito na fase telemática primeiro e posteriormente na presencial do campus. Desde esta ligazón pódese visualizala Webinar.

Este primeiro relatorio do ciclo Webinar precampus partiu da tese do importante que é para nós coidar a nosa saúde e tamén protexer a dos nosos, e o importante papel que a natureza xoga nesa protección. Sobre este enfoque levou aos asistentes para reflexionar sobre preguntas como:
• Dámonos conta de que constantemente esquecemos e mesmo maltratamos a natureza que nos permite estar vivos?

• Valoramos a forma co que a naturalez ampáranos en todo momento e o difícil que llo estamos poñendo?
Na súa exposición reflexionou sobre a repercusión que pode ter sobre a expansión de pandemias como a COVID-19, a perda de biodiversidade, tal e como se pode visualizar no vídeo da webinar e na súa presentación que se pode descargar desde aquí

A seguinte webinar foi o día 2 de novembro ás 16:20 hora española. Esta levou por título “O papel d@s nov@s activistas e as súas ferramentas para a divulgación do cambio climático” e desenvolveráa a nova mentora de Climántica Marguerita Delgado.  Desde esta ligazón pódese visualizala Webinar.



No seu desenvolvemento explicou como o activismo sempre foi fundamental para lograr alcanzar cambios na sociedade e é moi importante que os mozos estean familiarizados co seu significado. Abordará este enfoque desde a súa visión persoal pero tamén desde a doutras activistas como Fridays For Future e Extinction Rebellion. Ademais, explicará ferramentas que considera fundamentais para unha boa divulgación de contido como recomendación aos estudantes que participarán no campus, para que as poidan ter en conta á hora de realizar os seus proxectos que van iniciar agora de forma telemática e que finalizarán no campus internacional recollendo as imaxes de contextos de Aveiro.

A seguinte webinar foi o día 30 de novembro ás 16:20 hora española. Esta levou por título “COVID-19 e cambio climático. Que aprendemos?” e desenvolveuna Aitor Alonso, membro do Equipo Climántica.  Desde esta ligazón pódese visualizar a Webinar.



Durante o seu desenvolvemento explicou como a crise sanitaria actual pode traer aprendizaxes relevantes para avanzar na mitigación do cambio climático, facendo fincapé na urxencia de actuar xa para alcanzar o obexectivo do Cumio de París.

A seguinte webinar, ‘Encontros entre Arte e Ciencia, novas formas de entender a nosa relación co medio ambiente’, foi impartida por Noa Rodríguez, membro do Equipo Climántica. Dispoñible na seguinte ligazón.



A seguinte webinar foi impartida por Antonio García Vinuesa, membro do equipo Climántica e investigador do grupo SEPA-Interea. Está dispoñible na seguinte ligazón.


A próxima webinar foi impartida por David Vicente Torrico, investigador da Universidade de Valladolid.  Pode visualizarse na seguinte ligazón.


A seguinte webinar foi impartida por María Arufe, membro da equipa Climántica. Pode visualizarse na seguinte ligazón.


A próxima webinar foi impartida por Noemí Castillo, membro del equipo Climántica. A webinar pode visualizarse na seguinte ligazón.


A próxima webinar será impartida por Francisco Crujeiras, membro del equipo Climántica.



  


Dúas alumnas andaluzas gañan o concurso CLMNTK20

 
 
 
O xurado dos premios CLMNTK20 concluíu a súa valoración do concurso CLMNTK20. Como o ano pasado, o xurado formárono Elsa López Suárez, Licenciada en Ciencias Ambientais xestora técnica de proxectos da Axencia Insular de Enerxía de Canarias, José Manuel Gutierrez asesor pedagóxico de Ingurugela-Ceida (Servizo de Educación Ambiental do Gobierno Vasco) e Coordinador de ESenRED (rede estatal de redes de escolas españolas cara á sustentabilidade), Paloma Sánchez, Licenciada en Xeografía e Historia e Educadora Ambiental do Centro de Educación Ambiental da Comunitat Valenciana, David Vicente Torrico, licenciado en Xornalismo e Comunicación Audiovisual, profesor da Facultade de Periodismo da Universidade de Valladolid, onde investiga en Cinema e Cambio climático, tema sobre o que realizou a súa tese doutoral e María del Mar Fuentes, licenciada en Filosofía e Ciencias da Educación (Pedagoxía), xefa do Departamento de Orientación do IES Terra de Xallas.

- Elsa López Suárez é licenciada en Ciencias Ambientais e conta con experiencia no campo da divulgación científica polo seu traballo realizado no Instituto Tecnolóxico e Enerxías Renovables. Desde xullo de 2008 formou parte do persoal da Axencia Insular de Enerxía de Tenerife, onde ademais de impartir charlas e talleres relacionados coas enerxías renovables e o aforro de enerxía, tamén traballa como técnica de proxecto, realizando tarefas de xestión e administrativas. Actualmente está involucrada no proxecto SEAFUEL financiado polo programa Interreg Atlantic Area a través do Fondo Europeo de Desenvolvemento Rexional (FEDER). O proxecto ten un orzamento de 3,5 millóns de euros durante 36 meses e busca utilizar os recursos renovables da Área Atlántica para impulsar a flota de transporte local e apoiar o cambio cara a unha economía baixa en carbono.

- José Manuel Gutierrez é profesor e asesor pedagóxico de Ingurugela-Ceida (Servizo de Educación Ambiental do Goberno vasco). Especialista universitario en Educación Ambiental pola UNED. Doce anos no Centro de Experimentación Escolar de Pedernales-Sukarrieta, oito deles como Director Pedagóxico. Desenvolve proxectos de educación ambiental para estudantes, formación de docentes e investigación educativa e participou en diversas publicacións. Coordinador de ESenRED (rede de redes escolares cara á sustentabilidade). Mantén un repositorio de artigos sobre educación ambiental en http://eaxxi.blogspot.com/.

- Paloma Sánchez é licenciada en Xeografía e Historia e desde 2002 traballa como Educadora Ambiental no Centro de Educación Ambiental da Comunidade Valenciana.

- David Vicente Torrico é licenciado en Xornalismo e Comunicación Audiovisual. Completou a súa tese doutoral sobre a representación cinematográfica do cambio climático no programa de doutoramento en comunicación da Universidade de Valladolid, onde tamén exerce como profesor. Publicou artigos sobre películas de animación e cambio climático, a representación de científicos e institucións no cine ambiental ou vídeos de YouTube que abordan o quecemento global, entre outros. Colaborou cos talleres Climántica realizados en Segovia en 2015 e 2016 e en Aveiro en 2019.

- María del Mar Fuentes é funcionaria de carreira do corpo de Profesores de Ensino Secundaria (PES) da especialidade de Psicopedagoxía. Está destinada no IES Terra de Xallas donde exerce a xefatura do departamento de Orientación. Forma parte dos xurados CLMNTK dende a convocatoria 2007-2008.
Ademais da valoración do xurado, que tivo unha ponderación do 75% na valoración final, outorgouse o 25% restante polos apoios de Facebook dos usuarios na semana de valoración do público, que foi a primeira semana de xuño, e que tivo unha elevada concorrencia de usuarios, tal como mostra a gráfica que compara a repartición das 18.537 visitas rexistradas nos 14 primeiros días de xuño.


A valoración dos cinco membros deste xurado faise en base a asignar cinco puntos, un por cada un destes indicadores:
1.   Orixinalidade da proposta e creatividade no seu desenvolvemento.
2.   Contar con información válida, confiable e calidade na elaboración.
3.   Capacidade de sensibilización en función do produto presentado e respecto ao tema elixido. Grao de madurez, en relación coa idade, na elaboración  técnica.
4.   Capacidade de relación entre coñecementos diferentes e comprensión dos mesmos.
5.   Eficacia do produto multimedia na difusión e sensibilización a través do portal do congreso virtual.
Cada membro do xurado asigna ata un máximo de 5 puntos e coas cinco valoracións faise unha media da valoración dos cinco membros do xurado. Esa puntuación media representa o 75% da puntuación global. O 25% restante outórgase por valoracións de Facebook ata un máximo de 600. Para realizar a ponderación, cada punto outorgado polo xurado faise equivaler a 360 votos de Facebook polo que a puntuación do xurado equivale a un máximo de 1.800 votos e a de Facebook a 600, sendo a unidade o voto dun usuario de Facebook. Consulta da puntuación obtida polos diferentes traballos ordeada de maior a menor dispoñible en www.congresovirtual.climantica.org.

O traballo que quedou en primeiro lugar, unha vez aplicado a ponderación do 75% pola valoración do xurado e do 25% pola valoración de Facebook o proxecto escolar gañador foi o titulado “De armario a armario!” cuxas autoras son Laura Marín Medina e Natalia Gallego Calderón estudantes do IES Reyes Católicos (Vélez-Málaga), por iso Andalucía foi a comunidade autónoma española que recibiu o primeiro posto do concurso CLMNTK20.

 

Este proxecto andaluz partiu da necesidade de reducir a problemática da contaminación ambiental que produce a industria téxtil. A súa finalidade é concienciar sobre a necesidade de reutilizar pezas de vestir para diminuír a contaminación. Trátase dun proxecto cunha importante dimensión de desenvolvemento do espírito de emprendemento social no contexto da Educación Ambiental. Neste contexto as alumnas autoras organizaron no instituto un intercambio de roupa entre estudantes e docentes coa axuda de redes sociais, carteis e charlas. Baixo o lema “Pódese renovar o armario sen comprar novas pezas!”, co apoio de toda a Comunidade Educativa, coa Directora á fronte, implementaron con éxito o proxecto cuxo desenvolvemento recollen no vídeo gañador do concurso CLMNTK20. O lugar de exposición elixido foi a antiga cafetería. Para conseguir perchas e expositores pediron apoio ás tendas de roupa de Velez. As dúas estudantes coordinadoras de proxectos lograron unha ampla e eficaz colaboración de estudantes e docentes, formando un equipo técnico de 6 estudantes encargados de recibir a roupa, valorar a peza e entregar o ticket polo valor asignado á peza. Con eses tickets os alumnos podían facerse coas pezas que lle interesaban para o expositor. Para promocionar préndelas expostas, usaron de forma eficaz as redes sociais, desde as que tamén conseguiron unha importante valoración 454 apoios que axudou ao proxecto na valoración final. O elevado impacto que tivo o proxecto chamou a atención de Velvisa Televisión que realizou unha reportaxe sobre o proxecto, do que Laura e Natalia extraeron fragmentos para a parte final de vídeo:



O proxecto escolar clasificado en 2ª posición foi o máis valorado polo xurado, recibindo a máxima puntuación por parte dos cinco membros do xurado. Trátase do traballo titulado “Salvemos ao planeta Terra” cuxos autores son Felipe Ninni Santalla e Noa Mesejo Iglesias do IES Xelmirez I de Santiago de Compostela, e que por tanto resultou como máis valorado dos presentados polos centros educativos de Galicia.

 

Trátase dun vídeo que explica e pon ao dispor dos usuarios que o visualicen un xogo de preguntas e respostas. Trátase de responder a preguntas sobre o cambio climático e o quecemento global, porque parte da necesidade de levar á cidadanía de forma lúdica o coñecemento e concienciación sobre estes dous grandes retos globais. A finalidade do traballo é concienciar á xente, de forma interactiva, de que é necesario un cambio nas nosas accións para conseguir un planeta mellor.

No 4º posto quedou situado o traballo máis valorado de México que recibiu a máxima puntuación recibida a través do sistema de apoios de Facebook con 1.108 apoios. Este traballo titulado “A primeira plana que senticiou o futuro” foi creado polas alumnas Andrea Vázquez Hidalgo e Natalia Sánchez Rojas do Colexio Madrid de CDMX.


Estas dúas xóvenes autoras mexicanas crean a súa obra atendendo á necesidade de advertir sobre a gravidade das previsións do cambio climático para o 2050 e ten como finalidade a sensibilización para a acción polo clima que o remedie. Para conseguilo desenvolveron unha primeira plana dun xornal, situado no ano 2050, onde moitas das situacións que se nos expoñen hoxe para as sociedades, nese momento son unha realidade aínda máis catastrófica. As alumnas queren poñer aos lectores diante do reto de responder a esta pregunta: “De verdade queres que esta sexa a túa primeira plana? Porque a realidade, é que isto podería suceder e comezou. Coñecemos o impacto que estamos a ter como humanos, e estamos a levar á extinción non só a diferentes especies, senón a nós mesmos. Esta situación é grave e irreversible nalgúns casos. Pola nosa banda, podemos dicir que é importante non só comprometernos a evitar que isto se salga de control, senón tamén a formar parte do cambio”. Desde as respostas suscitadas coa primeira pregunta, levan ao lector ás preguntas que consideran de resposta obrigada por parte de cada individuo contemporáneo: que aprendiches ti, e que farás? Só é un compromiso ou de verdade faremos algo respecto diso?

Clasificado no 7º lugar aparece o primeiro traballo de Portugal, país anfitrión do campus. Trátase do traballo titulado “A Contaminación” das alumnas Doura dás Neves e Daniela Puertas do IES Giner de los Ríos de Lisboa.

 
Dora e Daniela desenvolveron unha presentación que partiu da necesidade de informar e concienciar á sociedade sobre as diferentes fontes de contaminación antrópica. Este traballo ten como finalidade explicar o que é a contaminación e os tipos de contaminación. Tamén explica os efectos da contaminación: no ser humano, nos ecosistemas, buraco na capa de ozono, a choiva aceda e o quecemento Global. Por ultimo finalizan cuns consellos ou “ tips” para axudar ao medioambiente.

Clasificado no 5º posto aparece o traballo máis valorado de Canarias. Trátase do vídeo titulado “A natureza volve ao seu sitio" de Kilian Chirino e Haridian Trujillo Reyes do IES Villa de Firgas de Firgas (Gran Canaria).


 
A creación do traballo toma como punto de partida a necesidade que facer conscientes aos cidadáns de como o noso confinamento implicou a chegada doutras especies a diferentes contornas urbanas de distintas partes do mundo. Ten por finalidade reflectir os efectos no medio ambiente pola corentena da COVID-19 ao longo de distintos lugares do noso planeta no relativo ao desprazamento da natureza para ocupar o seu lugar nos espazos que lle arrebatamos co desenvolvemento de contornas urbanas.

No 8º lugar quedou situado o primeiro clasificado dos traballos presentados polos centros de Castela e León que participaron en CLMNTK. Trátase da investigación titulada “Percepción social sobre cambio climático na contorna de Las Navas del Marqués (Ávila)” de Safae Isham O Yaakoubi e Maria Ramos Sanz, estudantes do IES María de Córdoba (Las Navas del Marqués, Ávila). O traballo xorde da necesidade que teñen os autores de coñecer a percepción que teñen os cidadáns do seu pobo sobre o cambio climático. A súa finalidade é comunicar a investigación que realizaron para coñecer esa percepción social. Contan como o fixeron, a través dun estudo, usando como instrumento de investigación cuestionarios con preguntas deseñadas para coñecer a percepción sobre o Cambio Climático que teñen os habitantes de Las Navas del Marqués e pobos de ao redor. Estes cuestionarios foron difundidos mediante as redes sociais, coa intención de chegar ao maior número posible de persoas abarcando todos os rangos de idade. O traballo ten o seu núcleo central na presentación dos resultados obtidos:

 
O traballo máis valorado polo xurado dos presentados desde Cantrabria foi o titulado “#passthetrashchallenge” de Daniela González e Inés Sáinz do IES Bernardino de Escalante (Laredo, Cantabria).



As dúas alumnas cántabras autoras partiron da necesidade de concienciar á xente nova sobre a reciclado de envases de plásticas. Por iso crearon un vídeo para difundir a través s da rede social Tik Tok, coa finalidade de chegar a través desta rede social aos adolescentes, partindo do seu convencemento de que se trata dunha moi boa ferramenta para concienciar á xente nova. No vídeo, envíase a diferentes adolescentes confinados un envase que hai que enviar ao contedor de reciclado/reutilización. Cada adolescente recibe no seu estudo da casa familiar o recipiente e o último deposítao no contedor.

O traballo máis valorado polo xurado dos presentados desde a Comunidade Valenciana foi o titulado “Xa é hora de parar” de Laura Alarcón Escolano do IES Sixto Marco de Elxe (Alacante).



Parte da necesidade de conservar a biodiversidade e por iso o traballo ten como finalidade de concienciar á poboación sobre esa necesidade de conservación. Faino a través dun vídeo clip dunha canción que compuxo e interpretou, acompañando esa interpretación de imaxes alusivas no vídeo clip que creou.

O proxecto Climántica agradece aos máis de 120 estudantes autores de CLMNTK20 as súas achegas. Faino recoñecendo o mérito engadido de crear produtos de sensibilización ambiental web nunha etapa de intensa actividade escolar telemática que mostra a capacidade da mocidade contemporánea de aprender a aprender desde a soidade e distancia escolar que supuxo o contexto de peche familiar no que desenvolveron estes proxectos.

Tamén recoñece a contribución dos docentes orientadores, destacando a súa contribución á elevada competencia TIC demostrada en CLMNTK20 polos seus estudantes. Por último e non menos importante, Climántica expresa o seu máis sincero agradecemento a Mar Fuentes (IES Terra do Xallas de Santa Comba), Elsa López (Axencia Enerxética de Tenerife), Paloma Suárez (Centro de Educación Ambiental da Comunidade Valenciana), José Manuel Gutierrez (Ingurugela-CEIDA - Centros de Educación e Investigación Didáctico-Ambiental – do Goberno Vaco) e David Vicente (Facultade Xornalismo e Comunicación Audiovisual da Universidade de Valladolid).

A todos os participantes Climántica adiántalles a súa benvida ao campus para participantes en CLMNTK20 que se realizará no curso 2020-2021 dando continuidade ao que se celebrou o ano pasado en Aveiro. Alí seguirase coa integración de cada estudante nunha produtora de cinema ou ben nunha compañía de teatro musical para xerar os dous tipos de produtos na liña dos producidos nos campus do 2019 de Costa Rica e de Aveiro, seguindo as metodoloxías deste artigo.
   


Convocatoria da selección dos participantes no campus internacional de Aveiro 2020-2021

 

www.congresovirtual.climantica.org


O proxecto Climántica desde o grupo de investigación universitario SEPA- interea da Universidade de Santiago de Compostela (USC), en consorcio con Fábrica Centro de Ciencia Viva da Universidade de Aveiro, convocan, no encadre da sostibilidade de EduCO2cean-Erasmus+, o congreso xuvenil virtual internacional CLMNTK20 Este evento desenvolve o proceso de selección dos participantes dos estudantes que formarán parte do campus de Aveiro e dos seus docentes acompañantes que se integrarán no Seminario Docente sobre este campus.  


Este congreso xuvenil virtual internacionalten dúas grandes finalidades:
1.  Sensibilizar á cidadanía sobre o cambio climático e os retos ambientais, a través da elaboración e publicación no portal do congreso virtual de produtos multimedia sobre os retos ambientais globais contemporáneos: cambio climático, enerxía, auga, cambio global no océano, conservación da biodiversidade xenética, de ecosistemas e do capital biocultural ambiental.

2.  Seleccionar, de acordo coas bases expresadas nesta convocatoria, aos estudantes que participcipen no Cuarto Campus Internacional Climántica en Fábrica, Centro e Ciencia Viva na Universidade de Aveiro (do 2 ao 6 de setembro de 2020).
O portal dende o que se fai a selección  


Tanto a selección de estudantes como a de docentes acompañantes integrantes do Seminario Docente de Investigación Acción do Cuarto Campus Internacional en Fábrica, Centro de Ciencia Viva da Universidade de Aveiro teñen o seu proceso de selección na convocatoria, e no desenvolvemento Congreso virtual internacional CLMNTK20. Ese proceso desenvólvese na plataforma http://congresovirtual.climantica.org mediante a cal se expoñen, evalúan e seleccionan os traballos de sensibilización ambiental cuxos autores formarán parte do campus internacional que se celebrará en septembro en Aveiro. A participación nesta etapa está aberta a todos os centros educativos, independentemente do sistema educativo.  


A partir dos traballos publicados nesta plataforma, levasé a cabo a selección de estudantes. A publicación dos traballos no portal do Congreso Xuvenil CLMNTK20 en formatos individual ou en equipo de dous membros converte aos seus autores en candidatos para participar no Cuarto Campus Internacional en Fá brica, Centro de Ciencia Viva da Universidade de Aveiro.   

Cuarto Campus Internacional Climántica en Fábrica Centro de Ciencia Viva de Aveiro.


Este campus se celebrarase en Aveiro do 2 ao 6 de setembro de 2020 de acordo ao modelo seguido os dous añvos anteriores. Este campus consitirá nun evento no que os alumnos traballan en equipos internacionais para producir curtametraxes e unha obra de teatro musical. Dende este enlace pódense ver as catro curtametrexes e o  vídeo do musical creados no campus de Aveiro do 2019.  


Os alumnos que elixen producir as curtametraxes agrúpanse en equipos de 10 no que cada un ten un rol dunha produtora que selecciona antes de incorporarse ao campus. Na formación dos grupos buscarase que estes queden equilibrados en canto a xénero, a procedencias territoriais e a talentos polos que destacaron nos produtos que publicaron na plataforma do congreso virtual CLMNTK a través do cal se desenvolve o proceso de selección.  


Os que traballan no musical son  aqueles seleccionados que elixan formar parte do grupo de teatro ou da banda de música. Este proxecto require así de dous grupos de traballo que terán momentos de coordinación: Grupo de teatro e Bandade Música. Neste artigo descríbese a metodoloxía de traballo nos campus. 

 


Cada estudante ademais de elixir un grupo de traballo para proxectos (curtametraxe, teatro ou banda), elixe tamén un taller para fortalecer competencias que se requiren para o desenvolvemento dos proxectos (foto, edición de vídeo, danza, canto, improvisión musical ou teatral, artes plástica, luz e hologramas para escenografía, gifs animados e deseño gráfico, robótica, impresión 3D, prácticas de ciencia…).
 

Os docentes acompañantes pasarán a formar parte do seminario docente de investigación - acción sobre o campus acreditado polas organizacións universitarias colaboradoras.  


Para os profesores que traballan en centros españoles sostidos con fondos públicos está aprobada a homologación que desde o 2015 vén concedendo o Ministerio de Educacióna través do seu convenio coa AEPECT e que se desenvolverá segundo o programa expresado na penúltima páxina do PDF da convocatoria. 


  Convocatoria, bases para la selección a selección e para a participación.  


Este PDF contén a descripción do campus, a convocatoria, as bases para a selección, as orientacións para subir os traballos á plataforma e os programas do campus o do seminario docente.    

 

Clausura en Alacante do patrocinio da UNESCO de Climántica co Día Internacional da Muller e a Nena n...

 

O proxecto programa Climántica dá un paso máis en fortalecemento da súa ponte escolar-universitario Mediterráneo - Atlántico reunindo a 800 estudantes de 9 institutos da provincia de Alacante no Paraninfo da Universidade de Alacante para visualizar a obra “A volta ao Clima en 10 Escenas”epresentada por 40 estudantes do Bacharelato de Artes Escénicas do IES Virxe do Alacante.
 

   

Para os ensaios finais o proxecto Climántica desprazou a Alacante a un equipo técnico formado por Úrsula Martinez, Julieta Dix, Aitor Alonso e David Galban. Este evento pecha o patrocinio da UNESCO para a celebración do Día Internacional da Muller e a Nena na Ciencia a favor do aumento de vocacións científicas fronte ao cambio climático.  


A obra creada por Úrsula Martínez e Francisco Crujeira no campus internacional de Aveiro de 2019 foi adaptada polos mesmos autores a Alacante, sendo neste caso os alumnos premiados coa viaxe polo mundo para estudar o cambio climático unha clase de escolares alacantinos.  


Neste estudo internacional puideron comparar a xestión actual do smog fotoquímico de Madrid coa situación crítica en México por esta problemática, lugar onde coincidiron cun grupo de mozos manifestándose contra o cambio climático.  

 
En Costa Rica analizaron o problema dos furacáns da rexión derivados do fenómeno de El Niño, en Brasil a deforestación e en Marrocos o problema da crise da auga vinculada á industria téxtil. Nos desprazamentos entre continentes tiveron ocasión de reflexionar sobre a problemática ecolóxica vinculada aos voos transoceánicos.
 

Ao longo de todas escenas fóronse introducindo cancións e coreografías que reforzaron a sensibilización do público diante do reto do cambio climático. 


En paralelo, formaron nas metodoloxías e contidos do proxecto a 53 docentes nun curso ofertado polo Servizo de Formación do Profesarado da Generalitat Valenciana. Este curso deseñouse en colaboración co catedrático da Universidade de Alacante, Jorge Olcina que tamén participou no seu desenvolvemento.
 
 

 

Intercambio Polonia-Galicia-Madrid patrocinado pola UNESCO co eixo Muller e Ciencia

 

O proxecto Climántica en colaboración co IES Puerta Bonita e o Centro de Intercambios Escolares desenvolveron unha gala de celebración do Día Internacional da Muller e a Nena na Ciencia baixo o patrocinio da UNESCO. Entre os obxectivos do evento estaba a produción dunha curtametraxe sobre a gala para difundir o evento nas redes sociais o 11 de febreiro, data na que se celebra o Día Internacional da Muller e a Nena da Ciencia.

    

Para xerar a masa crítica escolar multicular, na semana previa ao evento desenvolveuse un intercambio no que os alumno de 3º de ESO do IES Poeta Añón de Outes representaron a Galicia, o Liceo XXVI de Lodz a Polonia e o IES Isidra de Guzman, o IES Porta Bonita e o Colexio La Salle Marabillas representaron a Madrid.


Na inauguración da gala abriuna o Director do IES Porta Bonita, Luís García Domínguez, director deste instituto de formación profesional con máis de 1.000 alumnos dos ciclos de familias de comunicación audiovisual e artes plásticas que realizou a produción do vídeo, seguido de Francisco Barradas, Director do Centro de Intercambios Escolares (CIE) que actuou de centro de acollida dos alumnos polacos e galegos, e de organizador das actividades en Madrid.


A representación do proxecto Climántica correspondeu ao Director do Proxecto Climántica, Francisco Sóñora quen desenvolveu a Conferencia “Dos Hominidos Africanos aos Humanos do Cambio Climático”. O relatorio partiu da importancia do clima na evolución humana e da capacidade do enxeño da nosa especie para ir superando barreiras, incluídas unha glaciación, e, finalizou achegando o potencial de oportunidades que supón un escenario con maior igualdade da implicación das mulleres na ciencia do cambio climático. Proseguiu coa proxección da peza audiovisual sobre as científicas destacadas vinculadas á rede, na que tivo unha presenza destacada María Martinón, que foi quen abriu o vídeo eludindo á importancia do clima no seu ámbito de investigación. Desde Galicia tamén interviñeron Cristina Rodríguez, do Grupo de Medicina Xenómica da USC; Ángeles López, profesora da Facultade de Físicas; e Liliana Solís, bióloga da Confraría de Mariscadores de Noia.

A nivel internacional participaron a bióloga mexina Coro Arizmendi, a Directora da Axencia de Sustentabilidade de Austria e a directora Nacional de Cultura Ambiental de Panamá.



A continuación procedeuse á proxección dun vídeo de científicas destacadas con vínculos co proxecto Climántica, na que tivo unha presenza destacada María Martinón, que foi quen abriu o vídeo eludindo á importancia do clima no seu ámbito de investigación, que se tomou como punto de partida da conferencia. De Galicia tamén interviñeron Cristina Rodriguez Fontela do Grupo de Medicina Xenómica da USC, a profesora da Facultade de Físicas Ángeles López Aguera, con colaboradoras do seu equipo, e a Bióloga da Confraría de Mariscadores de Noia, Liliana Solís País. A nivel internacional participarón a bióloga mexina Coro Arizmendi que desenvolveu un coloquio con alumnas, do colexio mexicano Madrid, interesadas na Ciencia e no Cambio Climático e que participaron nos campus internacionais de Climántica. Tamén enviou o seu saúdo a Directora da Axencia de Sustentabilidade de Austria e a Directora Nacional de Cultura Ambiental de Panamá, con quen o proxecto Climántica está a estudar opcións de desenvolver nese país centro americano o Segundo Campus Iberoamericano.


A terceira acción liderouna Úrsula Martínez, enxeñeira aeroespacial pola Universidade Politécnica de Madrid que se incorporou ao proxecto Climántica cando tiña 13 anos. Ademais de conducir o resto do evento, foi a encargada de presentar un trailer do musical A volta ao clima en 10 escenas, do que é coautora e directora; un produto creado no Campus Internacional de Aveiro de 2019.


A seguinte relatora foi María Arufe que explicou como a través da curtametraxe que dirixiu en Aveiro e titulado “A Fábrica” reflectiu como os medios de comunicación poden ser unha arma de proponganda a favor do negacionismo do cambio climático. Iso transmitírono a través dun informativo que manipulaba desde o minuto 1 á poboación para convencela da non existencia do cambio climático. O outro curtametraxe que se proxecto presentouno a súa directora Noemí explicou como o seu documental “” conta a historia dun mozo de Aveiro que esperta nun sitio estraño cun mundo totalmente diferente ao que coñecía e no que non había ninguén. Explicou como aos poucos ese mozo foi recuperando a memoria descubrindo cal foi o Planeta descubrindo recordos que lle gustase non desterrar.

 


 Esta cuarta parte pechouna a alumna portuguesa Marguerita Delgado que representou a voz adolescente das mozas participantes, a través da visión da súa participación nos campus, en especial na súa contribución como protagonista do musical do campus internacional de Aveiro de 2018. Explicou o importante que para ela é Climántica e que o que viviu neste proxecto deulle un coñecemento e a seguridade de que non se achegará xa da ciencia do cambio climático e da súa comunicación.


A quinta parte foi unha mesa redonda desenvolvida entre as seis alumnas que participaron na parte anterior. Nela analizaron a súa visión sobre a muller e a nena na ciencia contemporánea. Chegaron á conclusión de que a sociedade esixía máis ás mulleres que aos homes en ciencia, insistindo en que era moi importante aspirar á auténtica igualdade de oportunidades. Tamén destacaron que un punto de vista feminino na comunicación da ciencia do cambio climático debía aspirar a achegar máis rigor, porque é moi importante comunicar ben esa ciencia para que non sexa utilizada polo excepticismo en contra da acción social fronte ao problema.


A sexta e última parte do evento consistiu nun baile polaco e outro galego que prepararon durante a estancia nocturna no Centro de Intercambios Escolares. Os parellas de baile estaban formadas por un estudante de cada país. A canción galega que bailaron foi A Muiñeira de Chantada.

Unha Intensa semana de coñecemento colaborativo intercultural.


O evento que se celebrou o venres no IES Puerta Bonita foi resultado do traballo colaborativo de alumnos de Outes, Polonia, Madrid e Alcalá de Henares, que necesitou dunha forte cohesión, sobre todo polas barreiras idiomáticas e culturais. Por ese motivo o idioma do intercambio foi o inglés, e o profesor de Polonia, que ensina español e inglés no Liceo XXVI de Lodz de Polonia, desenvolveu as estratexias de integración idiomática.


 O primeiro día, luns 3, expuxéronse que coñecesen Madrid en grupos de cada país, utilizando só o inglés os alumnos de Polonia. Pola mañá visitouse o Museo do Prado. Alí analizáronse a fondo dous cadros en base á súa vinculación co proxecto “O Xardín das Delicias” e a “Fragua de Vulcano”. Co primeiro reflexionouse como a cobiza e o consumo excesivo poden danar o Planeta. No segundo analizouse a importancia da forxa hidráulica primeiro e da de vapor na revolución industrial para a obtención do aceiro e dos avances e crises derivados, directa e indirectamente desas tecnoloxías. Pola tarde fíxose unha búsquda de puntos crave do Madrid dos Austrias. Tratouse dun xogo no que se lles daba un plano e pedíaselle ir a puntos e neles facer preguntas aos cidadáns. Nesa visita analizouse a dimensión inicial da cidade para atopar semellanzas con Toledo na súa organización e a súa adaptación a ese territorio e clima. Alí chamoulles a atención da contaminación urbana sobre o atardecer e o intenso trafico urbano.


O segundo día, o martes 4 tivo como obxectivo central cohesionar ao grupo con estratexias pedagóxicas de integración de alumnos de culturas europeas moi distantes. Para iso visitouse Toledo e reflexionouse a oportunidade que supuxo a Escola de Tradutores de Toledo na integración de 3 relixións. En base a este feito retouse aos estudantes para afrontar esa integración. Alí tamén se analizou a importancia da industria de aceiro nesa cidade e o desenvolvemento agrícola de cultivos adaptados a ese clima, en especial cereais e viñedos, reflexionando sobre a importancia que tiña o chan ata motivar o cambio de asentamento da cidade para conseguir un chan máis apropiado. Pola noite, e xa continuidade ao resto dos días, acentuouse a convivencia dos dous países con actividades de bailes dos países en parellas tamén dos dous países, o mesmo con karaoke. Tamén se desenvolveron xogos na piscina climatizada.

O mércores 5 pola mañá visitaron Alcalá de Henares e da man dos seus colegas do IES Isidra de Guzman visitaron a cidade. Tivo especial importancia a visita á Universidade, onde reflexionaron sobre o rigor da formación nos inicios desa universidade, onde entraban aos 8 anos e en moitos casos non saían hastan os 40. Tamén lles chamou a atención que se non se atendía aos profesores eran castigados como mínimo a 3 días de reclusión. Tamén se visitou a casa de Cervantes, que pola tarde compararían coa de Lope de Vega en Madrid. Pola tarde tamén visitaron o Museo de Ciencias Naturais realizando talleres de extracción da súa propio ADN e de biodiversidade. Analizaron as estratexias para seguir para conservar as especies #ante crises como o cambio climático e visualizaron a exposición da Evolución Humana e a súa relación co clima.


O xoves 6 visitaron o Museo Reina Sofía, analizando a fondo o Guernica. Antes realizaron un taller con pezas soltas recortadas dunha copia do cadro, para realizar unha composición creativa. Da visita do museo os alumnos concluíron a dureza da Guerra Civil e o seu impacto na obra dos principais autores españois. Sobre iso reflexionaron sobre a necesidade da tolerancia, a convivencia intercultural e ideolóxica e a convivencia democrática, respectuosa e pacífica. Pola tarde preparouse o evento do venres, realizando antes de abondonar o Centro de Intercambios Escolares a foto de despedida.



Curso de Climántica en Alacante e representación alí do Musical

 

Este cartel contén o programa do Taller Climántica de Respostas Educativas ao Cambio Climático incluído na programación do CEFIRE de Alacante.

Trátase dunha acción formativa que se desenvolverá en colaboración co Grupo de Investigación Clima e Ordenación do Territorio da Universidade de Alacante que dirixe o Catedrático Jorge Olcina, sendo o anfitrión promotor o IES Virxe do Remedio. 


Como actividade cultural do taller, e con motivo da celebración do 40º aniversario do IES Virxe do Remedio, inclúese no programa o Musical A Volta ao Clima en 10 Escenas, creado no campus internacional de Aveiro 2019, e adaptado a Alacante polos alumnos do Bacharelato de Artes Escénicas deste centro de secundaria.  


A súa representación será o luns 24 de febreiro no Paraninfo da Universidade de Alacante, baixo o patrocinio da UNESCO, en horarios de mañá (12 h) e noite (20 h).


Desde os hipervínculos desta recensión publicada no portal do Ministerio de Transición Ecolóxica (MITECO), poden analizarse diversas dimensións do proxecto Climántica (www.climantica.org). Desde este link tamén se pode descargar o programa do taller.

Un monográfico para Climántica na Revista de Innovación Educativa da Universidade de Santiago de Com...

 
O Nº 29 da Revista de Innovación Educativa da Universidade de Santiago de Compostela (USC) está dedicada ás respostas educativas do proxecto Climántica. Todos os artigos están dispoñibles en aberto. A prenstación do tema do monográfico está redactado en galego, idioma oficial da USC e pódese descargar desde este link.



O primeiro artigo está redactado en español e titúlase “Respuestas Juveniles al Cambio Climático desde los Campus de Climántica”. Nel analízanse os contextos innovadores xerados nos campus xuvenís do proxecto Climántica e profúndase neles a través dun estudo de caso relativo á expresión das valoracións do alumnado participante no Primeiro Campus Climántica Iberoamérica celebrado en San José (Costa Rica) do 8 ao 12 de abril de 2019, polo que recibiu o máximo patrocinio da UNESCO. O artigo pódese descargar desde este link



O segundo artigo está redactado en galego e titúlase “Investigación de Ecoloxía Escolar nunha pradaría de Zostera nolteii” Analízase a situación da pradería de Zostera nolteii do banco de marisqueo de bivalvos de Testal (Noia), mediante a investigación desenvolvida por escolares, coa dirección de científicos. A finalidade do programa de Ciencia Escolar de Climántica é contribuír ao coñecemento científico mediante a obtención de series de datos útiles para a realización de investigacións de interese a escala Local. Neste caso, analizouse a relación existente entre as abundancias de bivalvos de interese comercial e a presenza da fanerógama Zostera nolteii co obxectivo de capacitar ao alumnado para facer ciencia sobre os impactos humanos sobre os servizos ecosistémicos máis relevantes da súa contorna. A actividade que se describe neste traballo ten como utilidade científica coñecer a relación existente entre a diversidade de organismos animais do banco do Testal e a presenza e distribución espacial da fanerógama Zostera nolteii, para así entender o seu papel como xeradora de estrutura no ecosistema intermareal de substrato brando. O artigo pódese descargar desde este link.


 

O terceiro artigo está redactado en español e titúlase “Respuestas educativas al cambio climático desde el Colegio Madrid: lecciones aprendidas y nuevos retos rumbo a Climántica México 2021” Aborda a incorporación de Climántica ao proxecto educativo do Colexio Madrid da Cidade de México, un Colexio fundado polo exilio republicano español no ano1941, desde as súas orixes foi unha institución cunha clara vocación ambiental que seguiu fiel aos principios naturalistas da Escola Libre de Ensino. Sitúan a introdución deste proxecto vinculao polos efectos do cambio climático na cidade e no país nos últimos anos. Dentro desta incorporación de Climántica ao seu proxecto educativo, sinálase como un logro destacado recente foi a co-organización con España e Costa Rica do primeiro campus Climántica Iberoamérica (San José, do 8 ao 12 de abril de 2019), con resultados moi alentadores que dan paso agora ao reto de realizar o congreso virtual e campus Climántica México en 2021, en colaboración coa Universidade de Santiago de Compostela. O artigo pódese descargar desde este link.


O cuarto e último artigo, redactado tamén en español, titúlase Educación, ética y cambio climático”. Nel destácase que as respostas e as ferramentas educativas haberán de formar parte das políticas de mitigación e adaptación fronte á crise climática, tal e como se recoñece nos organismos e as declaracións internacionais. Este reto obriga a reformular o marco ético da praxe educativa para cuestionar a sustentabilidade ambiental e social dos valores centrais que guiaron o desenvolvemento humano desde o inicio da modernidade. A crise climática cuestiona de forma radical a identificación entre crecemento e desenvolvemento. Defende que o timing da crise climática obriga a unha acción educativa urxente e de emerxencia, que sitúe este problema no centro do currículo e das prácticas educadoras fose do sistema educativo. A controversia moral debe ser un elemento central nunha Educación para en Cambio Climático cuxo imperativo ético e práctico é a descarbonización das sociedades e dos estilos de vida, da escala individual á escala global. Desde este link pódese descargar o artigo.



Vídeo do musical ''La Vuelta al Clima en 10 Escenas''

 


Neste vídeo visualízase o musical creado durante o Campus CLMNTK19-UNESCO celebradado do 4 ao 9 de setembro en Aveiro e representado o último día do campus no Auditorio de Aveiro. A obra cuxos autores son Úrsula Martinez Álvarez e Francisco Rodríguez Crujeiras, quedou descrita no remate da reportaxe. Descríbese nesta reportaxe e o seu argumento parte dun premio recibido por un grupo de estudantes para estudar impactos do cambio climático en México (contaminación atmosférica), Costa Rica (furacáns no O Neno), Brasil (deforestación amazónica) e Marrocos (industria téxtil e pegada hídrica). Ademais destes destinos, incorpóranse escenas previas en Galicia (eucaliptos e incendios) e na escala de Madrid (smog fotoquímico).


Ao longo do musical interprétanse diversas cancións por parte da banda e do coro, algunhas das cales levaron asociadas coreografías. O traballo do musical complementouse con talleres de artes plásticas para realizar decorados e láminas de proxección. Como peche da última escena leuse o manifesto que posteriormente sería lido por 27 institucións educativas de 10 países no vídeo colaborativo Xustiza Climática.

 

Arranca Rede Climántica: da investigación á sensibilización

 


Este vídeo representa o primeiro produto colectivo da Rede Climántica e nel,  27 institucións educativas de 10 países e 3 continentes traballaron de forma colaborativa. Este traballo colaborativo comezou no deseño do musical "A volta ao clima en 10 escenas" durante o campus CLMNTK19-UNESCO, que se celebrouno Centro de divulgación científica da Fábrica de Ciencias Viva da Universidade de Aveiro entre o 4 e o 8 de setembro. Todas as comunidades educativas interesadas están convidadas a formar parte de Red Climántica.

Este primeiro traballo colaborativo da Rede Climática sitúase na confluencia de dous acontecementos históricos. O peche da maior semana de mobilización infantil-xuvenil sobre o clima e a publicación o 24 de setembro de 2019 dun informe científico do panel de expertos IPCC das Nacións Unidas que alimenta a necesidade de comunicación climática de emerxencia.

O obxectivo deste manifesto é concienciar á sociedade da necesidade de limitar o quecemento a 1,5 ºC con respecto aos niveis preindustriais propostos no Acordo de París. O Informe Especial sobre o Océano e a Criosfera en Cambio Climático do IPCC, publicado o 24 de setembro, fai fincapé nos beneficios para preservar os ecosistemas e os nosos medios de vida. Os impactos sobre os servizos ecosistémicos poden ter consecuencias negativas para a saúde e o benestar, especialmente para as poboacións e comunidades indíxenas dependentes da pesca.

Reportaxe do Campus CLMNTK-UNESCO 2019 de Aveiro

 

Xa está publicado o vídeo documental do campus CLMNTK-UNESCO 2019 que organizou o proxecto Climántica, en colaboración con Fábrica, Centro de Ciencia Viva da Universidade de Aveiro (Portugal) e con Grupo SEPA-interea da Universidade de Santiago de Compostela e que se pode visualizar aquí:

   

Este novo campus internacional de Climántica levou asociado un seminario docente de investigación acción sobre as novas formas de ensinar e aprender sobre o cambio climático que afloraron no campus. Entre ambos os eventos desenvolvéronse unha vintena de talleres e sete proxectos dirixidos a máis de 130 participantes, con delegacións chegadas de México, Polonia, Portugal e centros educativos de Madrid, Segovia, Cantabria e Galicia.


Os estudantes traballaron durante as cinco xornadas que durou o campus, do 4 ao 8 de setembro, en dous tipos de proxectos dos que resultarían os seus correspondentes produtos: cinco curtametraxes de sensibilización ambiental e un musical, que se presentaron á chegada.


Actividades do campus.

O primeiro día abordouse o coñecemento para desenvolver os proxectos partindo de charla coloquio “Comunicación do cambio climático desde e para a mocidade” que impartiu Aitor Alonso. Nela vinculáronse as claves da comunicación do cambio climático cos Obxectivos de Desenvolvemento Sustentable das Nacións Unidas, de acordo ao máximo patrocinio recibido pola UNESCO.  


Desde ese momento os grupos desdobráronse nos dous tipos de proxectos. Os de produción de curtametraxes foron desenvolver talleres con Aitor Alonso, David Vicente e Noemí Castillo para sentar as bases técnicas e procedementais para producir os vídeos. Os alumnos do musical iniciaron os ensaios.  


Despois do inicio da actividade dos proxectos todo o grupo realizou un paseo por Aveiro. Ao regresar prepararon unha cea de nacionalidades e presentaron, nun festival das nacionalidades no que presentaron vídeos, danzas e cancións propias dos seus territorios.  


Ao longo do campus fóronse desenvolvendo os proxectos para o que se consitituyeron sete grupos de traballo. Cinco grupos de traballo centráronse no desenvolvemento de proxectos audiovisuais.  


  O musical requiriu do concurso dous grupos de traballo. Un dos dous grupos é o de banda musical. Esa banda formárona os alumnos seleccionados con formación musical.


O sétimo grupo de traballo en proxectos permanentes foi o de teatro. Este grupo formárono 20 estudantes seleccionados entre os 32 asistentes que se interesaron en interpretar personaxes do musical.

Ademais do traballo no desenvolvemento dos proxectos de curtametraxes e da banda e teatro, no caso do musical, dedicárnse tres sesións de hora e media cada unha á realización de diferentes talleres nos que reforzaron competencias demandadas nos traballos dos proxectos que desenvolvían. Para fortalecer as pezas audiovisuais desenvolvéronse sesións de edición de vídeo, fotografía, deseño gráfico e robótica.


 Para reforzar o musical desenvolvéronse de danza, canto, improvisacións musicais e teatrais e artes plásticas para a proxección.


Ademais dos tempos de traballo en proxectos e en talleres desenvolvéronse varias actividades lúdicas. Entre elas destacou o Show Fisica Viva desenvolto polo equipo de Fábrica. Trátase dun show de divulgación científica que levou premios europeos.  


 Outras actividades lúdicas e de convivencia que tiveron lugar foron un paseo en barcos moliceiros polas canles de Aveiro, unha visita ás salinas e unha tarde na praia.  


  Actividades do seminario docente Polo que respecta ao seminario dirixido aos docentes, levaron a cabo múltiples actividades: coñeceron Climántica a través do seu director, Francisco Sóñora; trataron a incidencia do cambio climático na ría de Aveiro, cun relatorio a cargo dunha profesora da Universidade desta cidade, Ana María Rodrígues, e a importancia das praderías mariñas nos ecosistemas costeiros, da man do catedrático da Universidade de Vigo, Emilio Fernández.  


Tamén se abordaron simposios sobre o musical cos autores do libreto do musical Úrsula Martínez Vázquez e Francisco Rodríguez Crujeiras, actuando como coordinadora Berta Barroso. Outro temática obxecto de simposio foi o uso das curtametraxes como ferramentas pedagóxicas impartida polos profesores do centro de formación profesional do IES Puerta Bonita e o Coordinador de audiovisuais de Climántica, Pedro García Losada.  


Un terceiro simposio referiuse ao traballo cunha banda de escolares que levaron os colaboradores na dirección da banda Julieta Dix e David Galbán. Estas actividades completáronse con diferentes talleres sobre fotografía, creatividade e emprendemento de proxectos escolares impartidos polos profesores do IES Porta Bonita baixo a coordinación da súa profesora de FOL Natalia Outes. Abordouse tamén a Historia como vía transversal para a Educación Ambiental con a charla coloquio “Crises ambientais na Mesoamérica precolombina” impartida por Ernesto Rico, profesor de Historia e Coordinador académico do Colexio Madrid. Tamén se realizou un itinerario de interpretación ambiental guiado por lle Rodrigo Costoya do IES Rosalía de Castro de Santiago. Outra temática importante foi o proxecto Fábrica que presentou o seu director, Pedro Pombo.  


A charla coloquio sobre o proxecto Fábrica tivo continuidade cunha visita de interpretación pedagóxica das instalacións de Fábrica. O seu director realizou acompañou aos docentes para visitar todas as instalacións e en cada unha delas parouse para explicar os contidos pedagóxicos implicados nesa sala, a súa fundamentación e o uso por parte de comunidades educativas. Acto de clausura e de presentación de produtos O acto de clausura do campus foi inaugurado polo Director de Climántica e polo Director de Fábrica Pedro Pombo. Aos 130 participantes sumáronselle 35 familiares desprazados desde Galicia, Lisboa e Segovia.  


No acto presentáronse os cinco curtametraxes producidos en cada un dos cinco grupos de traballo e quedan inseridos a continuación vinculados ao seu título e sinopse. A curtametraxe do Grupo 1, baixo o título de “Mundos paralelos”, relatou como sen ter que saír do mesmo lugar podemos atopar hábitos e comportamentos de produción e consumo antagónicos desde unha perspectiva climática. O consumo e o desperdicio de alimentos dunha cantina universitaria contrasta coa produción tradicional de sal de Aveiro.
   

A curtametraxe do Grupo 2, baixo o título de "2050", centrada no Obxectivo de Desenvolvemento Sostible nº 12, reflectiu a necesidade de cambiar os nosos hábitos de consumo para alcanzar un 2050 sostible.
   

A curtametraxe do Grupo 3, baixo o título de "O Cambio", buscaba destacar o impacto dos nosos pequenos hábitos cotiáns, propondo un novo escenario onde se poidan apreciar as consecuencias positivas que xera un cambio de actitude e un xeito de vida respectuoso e consciente.

     

A curtametraxe do Grupo 4, titulada "A fábrica", reflectiu como os medios de comunicación poden ser unha arma de propaganda ao servizo das grandes empresas. Tras isto crearon o programa "A fábrica" para negar a existencia de cambio climático e así manipular á poboación.

   

El cortometraje del Grupo 5, titulado ‘Solo’, cuenta la historia de un chico de Aveiro que se despierta en un sitio extraño. El mundo que hasta entonces conocía ha cambiado por completo. No hay gente por las calles ni reconoce los lugares por los que solía pasear. ¿Qué ha sucedido? ¿Por qué nada es como lo recordaba? Una serie de pistas y su propia memoria lo ayudarán a recordar cuál ha sido el destino de su planeta. Aunque quizás haya recuerdos que merezca la pena no desenterrar.

 

También se presentó el vídeo del Informe semanal que desarrollaron los alumnos de formación profesional de la familia de imagen y sonido del IES Puerta Bonita de Madrid, en cuyo desarrollo implicaron a los alumnos del taller de edición de vídeo:

   

Despois da presentación das curtametraxes, deuse paso á representación do musical “A Volta ao Clima en 10 Escenas”.  


Os protagonistas deste musical foron os estudantes dunha escola galega, quen recibiu un premio que consistía en visitar as rexións que presentaron iniciativas para analizar as evidencias de impactos nelas e axudar na concienciación da poboación”.  


Partiron de Galicia onde visualizaron o problema do eucalipto, iniciaron o seu percorrido internacional con escala en Madrid, onde analizaron o problema da contaminación por smog fotoquímico. No seu paso por México analizaron o problema extremo do smog fotoquímico analizado en Madrid, as relacións entre as dúas cidades e uníronse a un grupo de mozos activistas.  

En Latinoamérica visitaron tamén Costa Rica onde reflexionaron sobre a problemática dos furacáns e a súa relación con El Niño. O outro país latinoamericano visitado foi Brasil, e alí analizaron a deforestación da Amazonía. Desde alí voaron a Marrocos para analizar o abuso da auga na industria téxtil nun país de clara tensión hídrica e nunha rexión de alta vulnerabilidade ao cambio climático por problemas de desertificación. Por último, no voo de regreso, os alumnos ambientalmente concienciados pola experiencia, analizaron o abuso de combustible e de desperdicios que implican os voos transoceánicos.  


O conxunto do musical representou un importante traballo artístico desenvolto nun tempo que non alcanzou os catro días de traballo. Entre esas fórmulas artísticas tivo un espazo destacado a danza que acompañou as cancións do musical. Estas coreografías preparáronse no taller de danza impartida pola técnica profesional de Danza, Úrsula Martínez Vázquez, tamén coautora da obra.  


Todas as escenas estiveron polo menos acompañadas por unha canción. As cancións elixíronse en paralelo co deseño do libreto do musical, coordinándose os responsables de música cos de teatro. Os arranxos traballáronos o director da banda Jose Rodríguez e a músico profesional Julieta Dix. Os músicos foron os alumnos seleccionados que sabían tocar instrumentos. As cancións ensaiounas Julieta Dix no taller de canto cos alumnos que se apuntaron a ese taller.   A escenografía desenvolveuse no taller de Artes plásticas. Noa Rodriguez, formadora en Belas Artes de Climántica encargouse da realización de láminas que enmarcaban o territorio de cada territorio. Doutra banda, Berta Barroso, profesora de Belas Artes do IES Bernardino de Escalante de Laredo (Cantabria), encargouse, con parte dos alumnos do taller, de representar os territorios a través de volumes xiratorios, no que en cada cara dos prismas aparecía ilustrado nun territorio. Os volumes situáronse nas esquinas do auditorio e os alumnos facíanos virar a medida que aparecían novas escenas, identificando localizacións como no caso de Madrid, primeira parada do roteiro.  


Os alumnos destacaron tanto polo seu activismo exitoso a favor do cambio climático, que recibiron un premio da ONU para que un deles lese un manifesto en nome do grupo no seguinte Cume do clima. Este manifesto foi adoptado polos centros participantes no congreso virtual internacional, desde que se seleccionaron os participantes, para realizar un vídeo da súa lectura colectiva para difundir a través das redes sociais como participación colaborativa na celebración da semana da mobilización infanto – xuvenil polo clima promovida polo movemento Fridays for future.  

O musical resultou emocionante para o público, que de forma efusiva pediu outra canción á banda, que convidou a bailar a todos os asistentes ao campus e aos familiares participantes.  


     


O xurado de CLMNTK19 destaca a 24 centros escolares de 3 continentes

 

Este ano o xurado de CLMNTK estivo formado por Elsa López Suárez, Licenciada en Ciencias Ambientais xestora técnica de proxectos da Axencia Insular de Enerxía de Canarias, José Manuel Gutierrez asesor pedagóxico de Ingurugela- Ceida (Servizo de Educación Ambiental do Gobierno Vasco) e Coordinador de ESenRED (rede de redes de escolas cara á sustentabilidade), Paloma Sánchez, Licenciada en Xeografía e Historia e Educadora Ambiental do Centro de Educación Ambiental da Comunitat Valenciana, David Vicente Torrico, licenciado en Xornalismo e Comunicación Audiovisual,  profesor da Universidade de Valladolid onde investiga en Cinema e Cambio climático, e María del Mar Fuentes, licenciada en Filosofía e Ciencias da Educación (Pedagoxía), xefa do Departamento de Orientación do IES Terra de Xallas. 

O traballo máis destacado por este xurado CLMNTK, ao que lle outorgou a máxima puntuación posible foi o proxecto “Eco-Flamenco” do IES Fernando Aguilar Quignn de Cadiz Nunha visita á praia viron a unha familia tirar xogutes usados o que lles moveu para realizar os diversos produtos que expresan neste vídeo musical con música de estilo flamenco con  letra tamén de sensibilización. Pódese visualizar os diferentes produtos artísticos creados por iso como os Cadros artísticos expostos na ”Casa de la juventud” de Cádiz. Bailes flamencos con instrumentos reciclados en diferentes prazas da ciudade. Exhibición de Parkour para concienciar á poboación.  


De Andalucía tamén destacaron traballos doutros tres institutos. Do IES Francisco Romero Vargas de Jeréz da Fronteira (Cádiz) destacaron o vídeo “Migracións de aves e cambio climático” no que abordan os efectos do cambio climático na migración de aves.

 

Da Comunidade Autónoma de Andalucía tamén destacaron o traballo “O sustento do mundo” do IES Jorge Guillén de Torrox (Málaga). Trátase dunha montaxe artística metafórico sobre os alicerces nos que se sustanta o noso desenvolvemento. Mediante un volume formado por escarvadentes de dentes entrelazados lograron unha representación artística impactante do xeo derritiéndose no que se sostén o mundo que á súa vez contén un anaco de xeo derritiéndose que sostén ao oso polar.  
Tamén da provincia de Cadiz, destacaron do IES Las Banderas de Puerto de Santa María, o vídeo “Evitar o quecemento global, empeza por ti!” no que a través de 5 tips os alumnos xeraron pequenos consellos para sensibilizar á cidadanía.

 

A rexión mediterránea este ano tamén estivo representada por outro país e outro continente, ao incorporarse por primeira vez Instituto Español Juan Ramón Jiménez de Casabranca (Marrocos). Deste centro destacaron o traballo “La Contaminación Marina” no que cun vídeo búscase sensibilizar á poboación sobre o cambio climático.

 

Outra rexión xeográfica que este ano se incorporou por primeira vez, e con moitos centros participantes, foi Costa Rica, por ser o país anfitrión do Primeiro Campus Climántica Iberoamérica que recibiu o máximo recoñecemento da UNESCO.  

Dos traballos deste país destacaron tres correspondentes a outros tantos  centros escolares diferntes. Do colexio Berkeley Academy destacaron “Conciencia Ambiental”. Este traballo consistiu nun relato co que comunicamos que vivimos nun mundo onde a riqueza doutros é a perda de todos, onde a xustiza ambiental é nula, e por iso o cambio climático periga a vida.

Outro colexio destacado de Costa Rica foi St. Jude School, Santa Ana polo debuxo “La Tierra llora”. A autora apoiouse no potencial dos ollos para transmitir mensaxes non verbais que chegan a ser ata máis importantes que as propias palabras, para impactar no espectador mediante o debuxo dun ollo chorando petróleo. 


Tamén de Santa Ana en Costa Rica, pero do Colexio Técnico Profesional de Santa Ana destacaron outro relato, ou titulado “La Destrucción” que aborda o problema do auga potable en rexións como a súa, atacadas por furacáns ou tamén por inunciones ou secas.  

A rexión Norte de América Latina foi a que máis achegas fixo, un ano máis, a ete congreso virtual internacional a través da participación do Colexio Madrid de Ciudad de México que foi coorganizador do Primeiro Campus Climántica Iberoamérica-UNESCO. Entre os seus múltiples traballos o xurado destacou o vídeo musical “Prepárame una taza de café” que conta a historia dunha rapariga, que representa a Terra que foi vendida polo seu pai a un alojero, quen despois a viola, como representación da sobrexplotamos de maneira infinita a un Planeta finito.

Europa tivo representación do Este con Polonia e do Sur coa participación de varias rexións climáticas ibéricas de España e Portugal. De Polonia o xurado destacou o traballo 'Sé como nosotras' do Liceo 26 de K.K. Baczynski (Lodz) no que as autoras se convirten en actrices que amosan boas prácticas ambientais.



De Portugal, o país no que se celebrará o campus cos autores seleccionados polo presente proceso, o xurado destacou o traballo do país anfitrión do campus CLMNTK19 “Nunca Máis” do IEL Giner dos Ríos de Lisboa. Trátase dun debuxo dunha ave atrapada polo chapapote derramada na catástrofe do Prestige coa que o autora expresa unha petición en nome da Terra e das súas criaturas.  


De España, a parte da presenza da rexión Sur coa presenza de Andalucia, o xurado destaron da rexión da Meseta, tanto da comunidade autónoma de Madrid como da comunidade autónoma de Castela León. De Madrid destacaron o traballo do Colexio SEK Ciudad o Campo no que a través dun relato titulado “O futuro no meu peto: o cambio climático, un reto global” cóntase unha historia para concienciar sobre o cambio climático. A narración expresa como os seres humanosvamos adaptando o medio ambiente ás nosas necesidades, sen importar os danos talvez irreversibles que isto poida causar.

Tamén da comunidade autónoma de Madrid, pero neste caso do IES Porta Bonita destacaron o vídeo “Workshop Tarragona” que representa neste concurso aos ciclos formativos de grao superior da familia profesional de imaxe e son. Resumo con este curto o tramo que gravaron en “The Climate Puppets, Cut The Ropes” elaborado dentro do proxecto transmedia Youngster I. Doc Makers. Unha historia de ficción dun alumno que ten que deixar o ciclo porque a seca por cambio climático deixa aos seus pais sen produción. Sobre ese drama contan os impactos. O alumno consegue a bolsa e o pai ten que emigrar para poder ir traballar en Cantabria onde a seca non afectou aos cultivos.

   

Da comunidade autónoma de Castela León destacouse o traballo do IES Mariano Quintanilla de Segovia “Descubrindo los arrecifes de coral” no que, a través dunha presentación informan sobre os arrecifes de coral e os seus desafíos como é o caso do cambio climático.

 

Do Norte da Penínsual destacáronse traballos de dúas comunidades autónomas: Cantabria e Galicia. De Cantabria destacaron o rap do IES Bernardino Escalante de Laredo titulado “Rapeando al cambio climático” no que mediante un vídeo musical búscase sensibilizar á poboación sobre o cambio climático.  

Da Comunidade Autónoma de Galicia destaron traballos de alumnos de oito centros de secundaria e dun de Primaria. O traballo galego máis destado desenvolveuse no IES Poeta Añón de Outes, e consistiu nun vídeo titulado “Medidas fronte ao cambio climático” no que se comunican fórmas sinxelas e ao alcance de de calquera cidadán para dar respostas ao reto do cambio climático. Conseguen lanzar mensaxes directas e eficaces para a sensibilización.  

Do IES Virxe do Mar de Noia, destacaron o vídeo Plasticmenú, co que simulan a elaboración dun prato no que os ingredientes son de plástico. Con esta obra a súa autora quere denunciar a chegada á dieta de microplásticos a través da cadea trófica.Tamén de Noia, pero do IES Campo de San Alberto tamén destacaron a obra “Trivial do cambio climático” que a través dun vídeo desenvolveron un trivial para concienciar sobre o cambio climático. O funcionamento comunicárono a través dun vídeo.

   

De Santiago de Compostela destacaron do IES Xelmirez I o vídeo “O papel e o seu exceso”. Que busque concienciar do prexuízo que supón ao medio ambiente a produción de papel e buscan concienciar ao espectador para que faga un bo uso.

Da Coruña destacaron o traballo “Unha alternativa real ao plástico” que mostra o vídeo dunha actividade experimental no que os autores fan plástico, e explican o proceso, 100% biodegradable con leite de vaca para substituir ao plástico actual que contamina o noso planeta. Fanno a través dunha práctica de laboratorio para facer plástico cremoso a partir do leite da vaca. Finaliza comparando a fotografía do plástico obtido comparándela con outra fotografía dunha illa de plástico no océano.  

De Rois destacaron o vídeo “Ou cambio climático en Rois” co que os seus autores querían concienciar sobre a necesidade de coidar a súa localidade e mostrar as consecuencia que a acción humana pode ter sobre a localidade.  

Do Porriño destacaro o vídeo titulado “As Canteiras: recurso ou impacto”. Mostra as canteiras (explotacións ao descuberto) supoñen un importante recurso económico na comarca. Pero tamén expón como a súa posta en marcha un grave impacto ambiental destruíndo vos ecosistemas dá zona, destacando a importancia de que ao finalizar a extraccion obrígase a que sexa obrigatorio restaurar a área afectada, aínda que explican tamén que nunca será o mesmo.  

O colexio con produción foi o CEIP Felipe de Castro de Noia, que nesta caso fíxoo da man dun equipo mixto co IES Fontem Albei da Fonsagrada. O traballo obtivo a mesma puntuación do destacado no IES Poeta Añón. Trátase do vídeo titulado “Chegou xa o cambio climático?”. Mostra como o cambio climático está a afectar ás zonas da Fonsagrada (Lugo) e Noia (A Coruña), que dependen en gran medida da gandería e o marisqueo. Iso comunícase mediante unha entrevista a un gandeiro e a un mariscador para dar a coñecer que efectos do cambio climático están a percibir xa.  

 

De Costa Rica a Noia celebrando o Día Mundial do Medio Ambiente

 
 

Neste vídeo resúmese a celebración colaborativa do Día Mundial do Medio Ambiente Climántica 2019 por parte dos cinco centros da provincia da Coruña que participaron no Primeiro campus Climántica Iberoamérica – UNESCO: IES Virxe do Mar de Noia, IES Poeta Añón de Outes, IES Xelmirez I de Santiago, CPI De Dilos de Rois e IES Arzúa. Esa celebración reuniu a máis de 200 alumnos dos 5 centros que desenvolveron actividades no Coliseo Noela e no banco de marisqueo de Testal.  


A primeira parte da xornada celebrouse de 10 a 12:30 no Coliseo Noela, onde se analizaron relacións entre a Economía e a Ecoloxía do marisqueo a pé. A parte de Ecoloxía expúxoa o Catedrático de Ecoloxía da Universidade de Vigo, Emilio Fernández, a de Economía o Catedrático de Economía Aplicada da Universidade da Coruña Fernando Gónzalez Laxe e a Xestión do banco.

 

O evento foi introducido por alumnos do Grupo de Teatro do IES Virxe do Mar que dirixe o profesor Carlos Maquieira. A través dunha interpretación da corrección de traballos, unha parella de profesores termina outorgando un 10 a un alumno con respostas sobre o cambio climático e convidándoo a asistir ao acto.  

A primeira intervención tratou sobre a relación das praderías mariñas e os bancos de marisqueo no contexto actual do cambio climático. Encargouse da defensa da importancia ecolóxica destas pradeiras nos ecosistemas servizo intermareal o Catedrático de Ecoloxía da Universidade de Vigo, Emilio Fernández, cuxa conferencia se recolle na súa totalidade neste vídeo:

   

O catedrático Fernández dirixiu este curso, o 22 de marzo de 2019, unha investigación científico escolar sobre a temática que expuxo. Nela abordáronse mostraxes de bivalvos e zoostera. A mostraxe de bivalvos permitiu situar os datos de abundancia e recrutamento do 3º ano dunha serie iniciada no ano 2017. Os datos relativos á mostraxe de Zostera requiriron dunha cuantificación de biomasa no laboratorio e asociación de especies no sedimento. Procesáronse os datos e realizaron representacións para interpretar abundancias, distribucións e relacións ecolóxicas. O desenvolvemento completo pódese visualizar a través deste vídeo:

   

A continuación da intervención de Ecoloxía, o Catedrático de Economía Aplicada da Universidade da Coruña referiuse ás implicacións da Economía verde e da Economía circular no sector extractivo tradicional do marisqueo a pé de bivalvos. Analizou, desde a situación actual, as oportunidades e os retos do sector no marco do desenvolvemento sustentable e do cambio climático. O contido completo da conferencia pódese visualizar a través deste vídeo.

   

Unha vez finalizada a charla, interveu a Bióloga da Confraría, Liliana Solis Pais, quen caracterizou o ecosistema servizo do banco de marisqueo de Testal, a súa importancia ecolóxica e económica desde a súa localización estratéxica. Explicou a situación actual do banco. Unha vez finalizada esta exposición ás 12:30 do 5 de xuño de 2019, os estudantes desprazáronse ao banco de marisqueo para realizar prácticas in situ das actividades extractivas, co o apoio de profesionais do sector.   

  Despois de realizar a análise das actividades propias do marisqueo, os alumnos tiveron tempo libre para gozar dun dia estival de praia.  

Ao final da xornada de mañá os mariscadores levaron aos docentes e aos alumnos a visualiazar a pradería de Zostera obxecto de estudo en setembro. O estudo do ecosistema servizo finalizou cun picnic por xentileza da Confraría de Mariscadores de Noia.  

A xornada da tarde iniciouse coa conferencia do Director del Centro Nacional del Genotipado Angel Carracedo. A súa conferencia tratou sobre Xenética, ambiente e saúde. Abordou os efectos sobre a variabilidade xenética de impactos ambientais como o cambio climático e as relacións dos impactos ambientais sobre a saúde e a súa relación cos xenes. Ao finalizar a conferencia estableceuse un interesante coloquio de 40 minutos sobre charla coloquio que queda recollida na súa totalidade neste vídeo:

   

Unha vez finalizada a charla coloquio, os portavoces dos alumnos galegos que participaron no Campus de Costa Rica presentaron a experiencia, centrado na organización do traballo do os tres proxectos audiovisuais e nos grupos de traballo de teatro e música do musical.  

Finalmente presentaron os vídeos da investigación de Testal e a Celebración do Día Maritimo Europeo con cancións de sensibilización ambiental interpretadas na cidade de Lisboa e espazos marítimo costeiros dos arredores da capital portuguesa.


   

A xornada rematou coa interpretación no escenario de algunhas das cancións interpretadas o 17, 18 e 19 de maio. Os grupos que as interpretaron foron os que participaron en Lisboa, os grupos de coro e de baile do IES Virxe do Mar e do Poeta Añón.  


Documental do I Campus Climántica Iberoamérica

 

Neste documental recóllense as imaxes do Primeiro campus Climántica Iberoamérica. Finaliza coas actividades nos parques nacionais e espazos naturais singulares do postcampus.

Bajo el patrocinio de la UNESCO

Últimas entradas

Categorías

Buscar

pinguino
pinguino