CAMBIA O CLIMA?
SE QUEIMAMOS QUENTAMOS
AUGA E CAMBIO CLIMÁTICO
O LIXO TAMÉN QUENTA
COMO AFECTAN OS CAMBIOS NO CLIMA ÁS ESPECIES E AOS ECOSISTEMAS?
O CLIMA NA PAISAXE, NA ORDENACIÓN DO TERRITORIO E NO TURISMO
MEDIO RURAL E CLIMA
MEDIO URBANO E CLIMA

Presentación en Polonia do primeiro material didáctico e do portal EduCO2cean – Erasmus+

 

O proxecto Climántica, que a través do seu nodo escolar coordinador da rede do proxecto, o IES Virxe do Mar, presentou na cidade polaca de Katowice, os produtos que coordina dentro da Alianza estratéxica para a innovación e boas prácticas educativas. Os docentes desprazados a Polonia con este cometido, presentaron o sábado 4 de novembro o primeiro material didáctico do proxecto titulado Didáctica do Cambio Global nos Ecosistema Marinos. Ademais da coordinación dos materiais didácticos, coordina tamén a revista EduCO2cean, do que sacará o primeiro número en xaneiro. Desta revista presentaron o primeiro artigo didáctico. O artigo presentado foi enviado á Green Teacher, para que o valide coa sú selección para a publicación. Neste artigo exponse a investigación sobre o berberecho en Testal destinada a abrir unha liña de colaboración entre científicos e centros escolares para obter series de datos significativas de cara a esclarecer impactos do cambio global. Esta liña, coñecida como Ciencia Escolar, tamén está liderada polo IES Virxe do Mar a través de Climántica. Por último, os docentes galegos deste equipo, desprazados a Polonia, presentaron o estreo do portal do proxecto, que tamén lidera este equipo, e cuxa url é www.educo2cean.org


Fase de difusión EduCO2cean-Erasmus+ en Noia e na comarca de Muros

 
O IES Virxe do Mar, en calidade de socio responsable da organización do campus internacional na alianza estratéxica para a innovación educativa EDUCO2cean-Erasmus+,  á que se incorporou co seu proxecto Climántica, e que resultou financiada pola Unión Europea, organizou en Aveiro, no marco EDUCO2cean-Erasmus+, un seminario de investigación acción sobre o campus xuvenil internacional, que se completou en Noia, coa difusión dos resultados, no campus EDUCO2cean-Erasmus+. O campus desenvolveuse en dúas fases: unha fase de produción celebrada en Aveiro do 2 ao 6 de setembro e unha fase de difusión desenvolvida en Noia e na Comarca de Muros, actuando o IES Virxe do mar, en colaboración co IES Campo de San Alberto, como anfitrión da fase de difusión da fase de difusión do campus, para o que se contou co apoio do Concello de Noia. Con este campus transferiuse o modelo do campus Climántica celebrado nos últimos anos no CENEAM, modificándoo para adaptalo ao marco da alianza estratéxica para a innovación EDUCO2cean - Erasmus+.



Nesta fase de difusión, celebrada no concello de Noia e na comarca de Muros, do 6 ao 9 de setembro, analizáronse os ecosistemas das comarcas de Noia e Muros vinculados ao océano, aplicando os coñecementos adquiridos na fase de produción, desenvolvida na Universidade de Aveiro do 2 ao 6 de setembro. O campus internacional finalizou coa representación do musical e a proxección dos vídeos producidos en Aveiro para sensibilizar sobre o cambio climático.



O grupo chegou a Noia o mércores 6 de setembro. Ese día dedicouse a situarse o pobo, asistindo pola noite a interpretacións de cancións por parte dos alumnos asistentes ao campus, acompañados da banda xuvenil do campus. A mañá do día 7 de setembro dedicouse a analizar os principais ecosistemas vinculados á ría de Muros e Noia. Iniciouse o estudo no límite da acción das mareas no río Tambre. Alí reflexionouse sobre a influencia do encoro e a relevancia da enerxía hidráulica. Tamén se observou a colonización do val por especies colonizadores como a acacia e o eucalipto, e as súas implicacións sobre o ecosistema, e os seus efectos de invasión da fraga dese lugar. Outro aspecto que se estudou foi o funcionamento dos rodeiros para capturar lampreas, e a bioloxía desta especie. Analizouse tamén a xeoloxía dominante e a súa influencia na formación da ría.



A mañá finalizou coa recepción oficial por parte do Concello de Noia que tivo lugar ás 13 horas no salón de plenos. Alí, o Alcalde, acompañado dos concelleiros de Cultura e de Educación deu a benvida e mostrou o interese do Concello por dar continuidade e sustentabilidade no tempo a esta iniciativa que apoiou, como o fixo con outras iniciativas deste proxecto, desde a súa orixe.



Pola tarde analizouse a historia da ocupación integral do territorio desde Noia co apoio do Concello. Para iso navegaron na embarcación centenaria Vieta, utilizando a historia do uso do propio barco para relatar a evolución da economía e da ocupación da ría.



Para analizar con máis detalle a ocupación do territorio de Noia, o Club de Remo puxo a disposición do grupo kaiaks, cos que remaron polas marismas ata o límite de influencia das mareas. Pola noite analizouse o urbanismo mediante un itinerario conducido polo ex - director do IES Virxe do Mar, Manolo Barreiro.



As actividades do venres 8 centráronse no estudo dos ecosistemas da comarca de Muros e da historia do urbanismo e ocupación do territorio do pobo de Muros. Ás 9:30 os compoñentes do campus foron recibidos no salón de plenos do Concello de Muros.



A continuación interpretouse a formación da lagoa de Louro vinculada ao sistema dunar. O seguinte punto de interese foi a praia de Carnota, alí o grupo dividiuse en dous: unha parte quedou nun campionato de Volei praia e o outro realizou un intermareal. A continuación rotáronse as actividades dos dous grupos. A ruta finalizou coa observación da Fervenza do Ézaro.



Xa pola noite o grupo dirixiuse ao Coliseo Noela onde presentou as 3 curtametraxes e interpretou o musical elaborado en Aveiro. A interpretación do musical foi recompensado polo público cunha gran ovación.




Alumnos e docentes elaboraron produtos no campus-seminario CLMNTK-EduCO2cean de Aveiro

 
Do 2 ao 6 de setembro desenvolveuse celebrouse, no centro de divulgación científica Fábrica de Ciencia Viva e da Universidade de Aveiro, a parte de produción do campus internacional CLMNTK17 co seu seminario docente de investigación - acción EduCO2cean-Erasmus+, que se desenvolveron na Fábrica de Ciencia Viva e da Universidade de Aveiro.



Esta iniciativa enmarcouse na alianza estratéxica para a innovación e boas prácticas educativas EduCO2cean-Erasmus+, elaborado cos principios de deseño do proxecto Climántica, en consorcio co centro de divulgación Fábrica que dirixe o profesor de Física da Universidade de Aveiro, Pedro Pombo.



Os alumnos participantes seleccionáronse a través dun dun congreso virtual. Estes alumnos gañaron tamén conseguiron unha praza para os seus docentes orientadores do proxecto no seminario de investigación - acción sobre o campus EduCO2cean - Erasmus+. Devandito seminario resultou acreditado con 50 horas polo Ministerio de Educación Ciencia e Deporte (MECD) do Goberno de España.



Deste proceso resultaron seleccionados, por un xurado internacional, un número de 80 alumnos e 40 profesores de e 10 administracións educativas diferentes. Este campus adaptou ao medio costeiro e ao proxecto europeo EDUCO2cean - Erasmus+, o modelo aplicado nos últimos anos no Centro Nacional de Educación Ambiental do Goberno, desenvolveranse dous tipos de produtos mediante traballo colaborativo en equipo: curtametraxes e un musical de sensibilización ambiental.

As curtametraxes de sensibilización ante o cambio climático

As curtametraxes de sensibilización social fronte ao reto do cambio climático integran as imaxes que expresen o coñecemento adquirido no campus, comparándoas e aumentándoas, coas que traen os estudantes das súas estancias estivais en contornas costeiras, e que utilizando a robótica e a realidade virtual, presenten un futuro máis sustentable para as contornas costeiras no marco cambio climático.



Puxéronse en marcha 13 proxectos, e en cada un traballaron 13 alumnos, todos eles de dominios climáticos diferentes, con idades diferentes e que destacaron en distintas competencias no congreso virtual. Cada un adquiriu un rol diferente extraído dos roles profesionais propios das produtoras: guión, produción, dirección, operador de cámara, interpretación, presentadores-actores-voces en off, montaxe, foto fixa, vídeo, son, maquillaxe-vestiario? Os escenarios foron experiencias científicas e contextos da Fábrica e as contornas costeiras e de ocupación integral do territorio de Aveiro. Os contidos procederán de conferencias, seminarios e talleres.

Para capacitar en destrezas, competencias, habilidades e técnicas específicas, cada día os grupos de traballo de proxectos A/V desdobráronse en talleres temáticos, aos que se dedicou hora e media cada día. Aos talleres clásicos de foto e vídeo e montaxe de vídeos, foi necesario sumar outros específicos das instalacións e coñecemento técnico de Fábrica: robótica, Dong Maker Space, Ciencia.



Un dos talleres máis demandado foi o de robótica. Con ese taller os alumnos crearon con pezas lego robots para simular escenarios de realidade virtual e ciencia ficción futurista.



Para realizar os modelos tridimensionales dos robots apoiáronse no equipamento e das impresoras 3D dispoñibles na sala Dóing Maker Space, que é un espazo de produción creativa que relaciona a arte coa ciencia e a enxeñería. Neste espazo o público os alumnos tiveron moitas posibilidades de manipular tecnoloxías dixitais e anológicas para expresar ideas e obter os produtos de simulación que necesitaban para desenvolver as teses, argumentos e guións dos seus vídeos.



No taller de ciencia, desenvolvido no laboratorio, realizaron experiencias para simular e interpretar diversos impactos derivados, directa ou indirectamente, do uso dos combustibles fósiles: acidificación oceánica, correntes de convección, quecemento terrestre-albedo, quecemento do océano, estratificación oceánica, desxeo no Ártico e na Antártida.

O musical de sensibilización ante o cambio climático

O musical, cuxo libreto se desenvolveu dentro das tarefas do IES Virxe do Mar en EduCO2cean-Erasmus+, estivo dirixido por Irene Maquieira e Carlos Maquieira, contando coa coordinación de Telma Lago. Co título de Traxedia, abordou, desde o xénero clásico da traxedia grega, o problema da subida do nivel do mar e as súas implicacións sobre refuxiados climáticos, vistos desde diferentes continentes e territorios.



Este musical integrou o teatro, a música, a danza e as artes plásticas. Durante o tempo de traballo en proxectos, para o desenvolvemento deste reto organizáronse dous grupos de traballo: teatro e banda musical. Durante o tempo de talleres, o grupo de teatro se disgregó en 3 grupos de traballo para apoiar o musical, ao que se sumaron alumnos dos proxectos A/V con esas competencias artísticas. Eses grupos de traballo foron o de danza, canto e artes plásticas ? holografía para a escenografía proxectada do musical.



No taller de danza deseñáronse e desenvolveron as coreografías do musical. Impartiuna a técnico en danza Úrsula Martínez.



O taller de canto impartírono os profesores que dirixen o coro Has de Cantar do IES Virxe do Mar, Fernando Vigo e Eva Núñez. Durante este taller practicáronse as cancións do musical.



A escenografía desenvolveuse en dous talleres coordinados holografía e artes plásticas. A parte de artes plásticas desenvolveuna a especialista neste ámbito Noa Rodríguez. Neste taller realizáronse debuxos que ilustraron cada un dos capítulos.



A parte de holografía para obter hologramas para proxeccións durante a representación do musical desenvolveuno o director de Fábrica e profesor de Física da Universidade de Aveiro, Pedro Pombo.



Estas actividades de produción combináronse con saídas relacionadas co proxecto como as de Costa Nova, Praia dá Barra, cidade de Aveiro ou museo marítimo de Ilhavo.



Entre as actividades de tempo libre incluíronse paseos polas zonas máis emblemáticas de Aveiro



O resto das actividades lúdicas e de convivencia foron a cea e festival das nacionalidades, actuacións musicais das cancións favoritas dos alumnos, xogos e dinámicas grupales de integración.

Un seminario docente de investigación acción sobre o campus

Os docentes acompañantes integráronse nun seminario docente acreditado con 50 horas polo Ministerio de Educación, Ciencia e Deporte a través do convenio para a formación do profesorado coa AEPECT.



Neste seminario desenvolvéronse actividades comúns cos alumnos, cun análise coloquio docente posterior, como o mantido sobre cambio global no océano co director do Campus do Mar e catedrático de Ecoloxía da Universidade de Vigo. Tamén se impartiron conferencias coloquio específicas para os docentes, como a impartida polo director de Fábrica de Ciencia Viva sobre as alianzas entre a divulgación científica e as escolas como oportunidade para este proxecto.



Dentro das actividades específicas docentes desenvolvéronse dous simposios relacionados cos tipos de proxectos: o vídeo como ferramenta educativa e o musical como ferramenta educativa.



Os mozos coordinadores dos talleres de ciencia, tecnoloxía e robótica, tamén participaron no seminario docente explicando os fundamentos e desenvolvementos das súas prácticas, e expoñendo as conclusións extraídas deses talleres.



Completaron as actividades do seminario docente de investigación acción as visitas e análises da ocupación integral do territorio costeiro en Aveiro e arredores, como a eliminación de sistemas de dunas debido ás construcións turísticas de Costa Nova.


Conferencia de Emilio Fernández “Cara onde vai o océano do antropoceno?

 
Este vídeo recolle a conferencia de clausura do Congreso do 10º aniversario de Climántica titulada “Cara onde vai o océano do antropoceno?” que foi impartida polo catedrático de Ecoloxía da Universidade de Vigo e director do campus de excelenica internacional Campus do Mar, Emilio Fernández Suárez.

A finalidade desta conferencia foi explicar o océano ao que se van a enfrentar os máis novos, incluso os que aínda non naceros. A organización do congreso escolleu este reto para clausurar con unha conferencia sobre ciencia do cambio climático do ámbito oceánico, porque neo atópase gran parte da problemática asociada ao cambio climático.

Na conferencia que se pode visualizar en este vídeo quedan recollidos os tópicos que desenvolve a alianza EduCO2cean, e por tanto aportará datos moi relevantes para os materiais didácticos que se produciránl neste proxecto europeo.

Tras presentar o antropoceno, centrouse no impacto do cambio climático no océano abordando os aspectos, posiblemente os menos coñecidos e tratados. En primeiro lugar abordou o efecto do quentamento das capas superficiais sobre a produtividade primaria e pesqueira e sobre a desosixenación do océano. A continuación tratou a acidificación oceánica, pero non tanto sobre os efectos sobre organismos, senón sobre a química oceánica profunda co seu efecto sobre a reducción da reserva alcalina oceánica.

Conferencia de Fernando Gónzalez Laxe “Respostas da Economía Aplicada ao cambio climático”

 
Este vídeo recolle a conferencia, no Congreso 10º aniversario de Climántica, de Fernando Gónzalez Laxe, que abordou as respostas da Economía Aplicada ao cambio climático desde os ámbitos portuarios e costeiros, un ámbito do que é un dos economistas máis destacados en España.

A conferencia recóllese a totalidade da súa exposición nas catro partes na que dividiu a súa intervención:
1)    Aplicación da Economía aplicada ao medio ambiente
2)    Incidencia que ten o cambio climático e de cómo Economía pode darlle respostas
3)    Prespectivas de cambios nun mundo global
4)    Os novos desafíos que a Economía Aplicada outorga ao cambio climático dende a perspectiva do Cumio de París

En relación ao seu ámbito máis específico de investigación, sostivo que en España, os portos son básicos e imprescindibles para o desenvolvemento económico. Máis do 60% das exportacións o o 85% das importacións efectúanse polos portos que son sensibles ás modificacións derivadas do cambio climático: subida do nivel do mar, variacións dos niveis das mareas, ondas, ventos, inundacións, etc. Por tanto as operacións portuarias veranse cada vez máis afectadas e as actividades económicas relacionadas co porto serán cada vez máis vulnerables ao cambio climático.

Por outro lado indicou que o Organización Marítima Internacional describiu o transporte polo mar como o máis eficiente en canto a emisións. Pero tamén recoñeceu que contribuía do orde do 3% do total das emisións globais, polo que apostou, para minimizar o problema, pola introdución de barcos máis grandes que usen gas natural.

Conferencia de José Antonio Caride “Respostas educativas ao cambio climático desde a Pedagoxía Socia...

 
Neste vídeo recóllese a conferencia, impartida no Congreso 10º aniversario de Climántica, por José Antonio Caride Gómez, catedrático de Pedagoxía Social, director do grupo de investigación SEPA-Interea e Comisionado do Reitor da Universidade de Santiago de Compostela para Campus Cidadanía.

Destacou que este eventou significou a oportunidade de que por primeira vez que os tres campus de excelencia internacional de Galicia, Campus Vida, Campus do Mar e Campus Terra, foron abrazado polo Campus da Cidadanía. Unha oportunidade que defendeu que querían ter as CC. Sociais, as CC. Xurídicas, as Artes, as Humanidades e as CC. da Educación, poñendo o énfase na palabra cidadanía.

Fixo referencia ao papel que a Pedagoxía Social pode ter como unha guía e orientación para a tarefa de informar, comunicar e educar á sociedade sobre o cambio climático atribuido á acción humana, un empeño no que están implicados cada vez máis axentes, actores sociais e institucións. Sostivo que pretende así ser unha achega que contribúa aos cambios de hábitos, condutas e estilos de vida necesarios para construír un futuro no que a equidade e a calidade ambiental sexan elementos centrais do noso modelo social.

Aludiu ao enriquecemento conxunto de iniciativas emprendidas en España nos últimos anos para facilitar o tratamento de cuestións relativas ao cambio climático na educación primaria e secundaria, mencionando as cinco recollidas no portal do Ministerio con competencias de Medio Ambiente, nas que figura o proxecto Climántica.

Simposio “Alianzas estratéxicas no inicio da segunda década de Climántica”

 
Este vídeo recolle en primeiro lugar a intervención de Joaquim Ramos Pinto, presidente da Asociación Portuguesa de Educación Ambiental (ASPEA). Na súa intervención fixo referencia á orixe da relación entre Climántica e ASPEA que levou a artellar esta candidatura dende o marco metodolóxico de Climántica. Destacou os principais elementos da Alianza estratéxica EduCO2cean – Erasmus+: oito tópicos, curso de Polonia, congreso virtual internacional, campus para premiados e seminario docente de investigación – acción sobre o campus, e as relacións metodolóxicas co proxecto Climántica.

A segunda intervención que recolle foi a de Rosa María Catalá Rodes, directora xeral do Colexio Madrid de México DF, outra alianza estratéxica que se analizará neste simposio. Esta consistiu na presentación de Climántica en Latinomérica que está a liderar o colexio Madrid de México DF en colaboración coa Universidade Autónoma Nacional de México (UNAM) co apoio da Organización de Estados Iberoamericanos (OEI).

Partiu da evolución da participación do Colexio no proxecto Climántica ao longo dos últimos cinco cursos, destacando a evolución de proxectos presentaron aos congresos virtuales, os alumnos participantes nos campus de Galicia, a experiencia do campus de Chacahua do 2013 e as actividades desenvoltas en maio de 2016, na UNAM. Neste marco propuxo o reto de celebrar o campus internacional de 2018 en Costa Rica, co que se podería dar paso a un modelo rotatorio latioamericano entre os dous países europeos e con países de America latina.

O vídeo remata coa intervención de Francisco Sóñora Luna, director do proxecto Climántica e coordinador deste simposio, que expuso as conclusións da sostebilidade e difusión do proxecto, extraídas ao longo dos dez anos de deseñou. Situounas na relevancia do reto, nos seus principios de deseño, na singularidade dos seus produtos e nas liñas metodolóxicas para formar ao profesorado para o uso destes produtos para capacitar aos alumnos coa autores de produtos de sensibilización e axentes divulgadores do reto do cambio climático.

Centrou nas alianzas como as postas de manifesto e na experiencia de ter xa gañado tres concursos de libre concurrencia competitiva as claves do inicio da segunda época, que parte do Alianza estratéxica para innovación e colaboración en boas prácticas educativas EduCO2cean, que se acaba de poñer en marcha.

Conferencia de Pablo Meira “Representacións sociais do cambio climático”

 
Neste vídeo recóllese a conferencia de Pablo Meira, profesor titular de Educación Ambiental na Universidade de Santiago de Compostela (USC). A súa contribución centrouse sobre as representacións sociais do cambio climático, un ámbito no que as súa investigación contan con un elevado impacto a nivel nacional e internacional.

Dende este marco de estudo das representacións sociais do cambio climático, analizou as estratexias que usan os negacionistas para rexeitar o cambio climático. Tamén fixo reflexións sobre o uso das representacións sociais do cambio climático para, sen negar o reto, levalo a un esquecemento.

Entre as xustificacións que uso para chegar a esta conclusión, fixo referencia ao uso da linguaxe da incerteza e do risco, que son propias do ciencia do cambio climático, pero que na linguaxe común, incerteza é sinónimo de non certo, a linguaxe común do risco supón que as decisións deben aprazarse ata que se logre a certeza absoluta.

Fronte a este uso das representacións sociais para negar ou ocultar o reto do cambio climático, destacou a necesidade de xerar respostas educativas que fagan que a cidadanía valore a relevancia do cambio climático (situalo na axenda pública), o faga significativo e perciba la urxencia de actuar (valoración da ameaza)... sen xerar sobre-determinación. Tamén destacou a importancia da conexión significativa da cidadanía co cambio climático para que identifique e asuma responsabilidades nas causas e nas solucións, que non se vexa só como vítima (co-responsabilizar, empoderar, contextualizar).

Conferencia de Ángel Carracedo “Xenes e ambiente”

 
Neste vídeo recóllese a conferencia de titulada “Xenes e ambiente” impartida no Congreso 10º aniversario de Climántica por Ángel Carracedo, catedrático de Medicina legal da Universidade de Santiago de Compostela, e director do Centro Nacional del Genotipado, un dos investigadores de maior relevancia internacional no ámbito da Medicina Xenómica.

Na súa intervención abordou a relevancia que tivo o ambiente para seleccionar mutacións do DNA, dende o principio da vida, fai 3.770 millóns de anos. En relación á especie humana destacou a importancia do DNA mitocondrial para establecer a nosa evolución, permitindo saber que aparecemos como especie fai 150.000 anos, e coñecer como nos distribuímos, situando con claridade refuxio glaciar franco atlántico. Destacou como outra das claves para os estudos da variabilidade o complexo MHC dos linfocitos.

En relación a variabilidade xenética da especie humana, destacou ámbitos estratéxicos para o seu estudo como o ADN mitocondrial e o cmplexo MHC dos linfocitos. Sobre o papel do ambiente na variabilidade da nosa especie, explicou a relevancia do ambiente na selección de variedades, segundo o ambiente, entrando no relativo que resulta o concepto de enfermidade, poñendo como exemplo que a anemia falciforme, unha enfermidade no noso entorno debida a unha mutación que afecta á forma dos glóbulos vermellos, nas rexións de malaria, significa unha vantaxe fronte ao protozoo.

Sobre a influencia ambiental de determinadas enfermidades, destacou sobre todo os cancros, e nas que ten maior relevancia os xenes, destacou as enfermidades mentais, situando a esquizofrenia no ámbito das enfermidades autoinmunes e o autismo como unha enfermidade moi xenética, atopándose nun 40% nun xene que falla.

Rematou a súa intervención situándose no ámbito da Epixenética, ao referirse a cómo o ambiente afecta ao DNA. Refiriuse a estudos como é o caso da influencia da diferencia de hábitos en xemelgos idénticos. Tamén se refiriu a investigación epixenéticas con ratos, en concreto nun no que cambios no flora microbiana intestinal induciron cambios fenotípicos relevantes.

Conferencia de Juan Ignacio Pozo “Barreiras psicolóxicas para o cambio de actitudes ambientais”

 
Juan Ignacio Pozo, catedrático de Psicoloxía Básica da Universidade Autónoma de Madrid e un dos investigadores españois en Psicoloxía da aprendizaxe de maior relevancia internacional, defende que para responder aos retos ambientais en xeral e ao cambio climático en particular non abonda conseguir que as persoas adquiran coñecementos, senón que teñen que cambiar os comportamentos.

Expuso que para conseguir estes cambios convén someter aos alumnos a conflitos que os leven a reflexionar sobre incoherencias e a facer inferencias, aplicando o principio de disonancia cognitiva, segundo o cal non facemos o mesmo o que dicimos.

Apostou por xerar contextos nos que estas accións cambien en contextos de gregarismo, que leve aos individuos a comportarse de acordo coas accións compartidas por grupos, facendo entrar en xogo, o papel das emocións. Fixo esta reflexión coa orientación do principio da psicoloxía da aprendizaxe de que o cambio nas accións conduce a cambios nas persoas.

En conclusión, sostivo que temos que lograr o compromiso das persoas a través de accións que obriguen a explicitar as crenzas, repensarse a si mesmos e a reconstruír a propia identidade; porque só así se conseguirán os cambios globais que demandan as boas prácticas ambientais.

Fase de Castilla do Intercambio Triautonómico

 
Fase de Castela de Climántica intercambios 2017. Nesta fase desenvolvéronse actividades en Segovia, Toledo, Ávila e Madrid.

En Segovia e Toledo analizáronse as oportunidades dos ríos para delimitar zonas de territorio protexidas e con sistemas de rego que permitiron desenvolver sistemas de cultivo vinculados ao clima. Tamén se abordou, dende o punto de vista da sostibilidade, a obtención de recursos. Tamén se abordou, desde o punto de vista da sustentabilidade, o obtención de recursos. No caso de Segovia, analizouse a produción de vidro en La Granja e no caso de Toledo analizouse a obtención de aceiro e os seus usos. Nestas dúas cidades tamén se analizou a convivencia de culturas e relixións.

No caso de Segovia analizaron as oportunidades da muralla para unha ocupación integral do territorio segura, á falta das oportunidades que lle da Segovia a elevación sobre o territorio do territorio xerado pola erosión dos ríos que alí conflúen, ocupado ao longo da historia desa zona elevada, tendo en conta o clima no trazado das rúas e no urbanismo. En Toledo analizouse a protección que lle da á cidade a situación entre meandros do río Teixo.

En Madrid analizouse o modelo urbanístico e os problemas de mobilidade e contaminación. Alí observouse in situ o soterramento da A30, no marco do proxecto de recuperación do Manzanares. Tamén se incorporou no programa unha visita ao Museo do Prado.

Muros, Louro e Ézaro no intercambio triautonómico

 
Actividades desenvoltas en Muros-Louro-Ézaro o 20 de Abril, programadas para a 4º xornada do intercambio triautonómico Segovia_Galicia_Canarias. Estas iniciáronse en Quilmas, onde se visitou a pisicifactoría de rodaballo que Stolt Sexa Farm. Alí analizouse a estación de bombeo e os filtros e osíxenadores de que dispoñen para enviar auga de calidade ás piscinas.

Finalizada esta visita, o grupo trasladouse a Ézaro, para visitar o Centro de Interpretación da Electricidade, realizando diversas actividades e experiencias relativas á enerxía hidroeléctrica. Acto seguido visitouse a Fervenza do Xallas, famosa por ser o único río na europa continental que desemboca en fervenza, posiblemente por mor dos movementos tectónicos que sacudiron Galicia durante o terciario e á presenza dun afloramiento de duro granito. Tamén se puido comprobrar o efecto que sobre a fervenza teñen as presas de auga que hai rio arriba, e sobre a frecha de area que se atopa na desembocadura.

A continuación o grupo desprazouse á Lagoa de Louro, complexo de praia-dunas-marisma-lagoon incluído dentro da Rede Natura 2000. Nese lugar comprobouse a erosión diferencial esquisto-granito, relacionándoo coa orixe do inselberg Monte Louro. Observouse a flora e diferenciamos as características entre o loureiro galego e o canario. Tamén realizaron birdwatching na lagoa e a pesar de non ser a mellor época do ano puidemos observar varios tipos de anátidas e gaivotas.

A seguinte parada foi un percorrido guiado polo centro histórico de Muros, onde nos explicaron a orixe da palabra Muros por ser unha cidade amurallada. Comprobamos o que eran cásalas remeiras (cuxa fachada era a do tamaño dun remo por ser casas de pobres) e as casas señoriais, así como historias sobre a Santa Compaña, as Meigas, e a relación da vila coa agricultura e a pesca.

A última actividade do día realizouse no muíño de mareas, sen dúbida o máis importante de Galicia e España, comprobando como funciona un muíño de mareas, e a importancia que os muíños tiveron en Galicia, non só para moer o millo senón tamén como centro de reunión entre homes e mulleres, por mor do cal xurdiron múltiples historias de relacións e picaresca ademais de dar nome ao máis famoso e típico bailes galego "A muiñeira".

O Intercambio Triautonómico en Sálvora

 
Resumo das actividades na Illa de Sálvora na que participaron os alumnos de Canarias, e os alumnos do IES Praia Barraña de Boiro, que organizou as actividades do mércores 19 de abril, da semana da fase do intercambio triautonómico en Galicia.

O itinerario polo Illa estivo guiado por dous técnicos do Parque Nacional Illas Atlánticas. Antes de iniciar a visita, explicaron as características do parque marítimo-terrestre e e as normas que había que respectar nese espazo protexido.

O itinerario iniciouse no camiño que discorría entre bolos de granito xigantescos, toxos, abruñeiros, herba de namorar e unha especie invasora inesperada, a cala. No descanso de fonte de Santa Catalina, os guías relaxaron ao grupo con un relato fantástico sobre a illa, que falaba de pasadizos submarinos que atravesan a Ría.

A ruta rematou na aldea de Sálvora, analizouse a vida na aldea tomandocomo referencia as súas casas abandonadas, as súas eiras de pedra e os seus grandes hórreos.  Unha vez rematado este itinerario, os alumnos tiveron ocasión de darse un baño na Praia do Castelo, ante a mirada pétrea da serea dos Mariño.

O percorrido pola illa rematou coa  senda que conduce ao faro, onde esoitaon a tráxica historia do naufraxio do Santa Isabel, regresamos ao barco. De volta na Pobra do Caramiñal, subiron ao mirador da Curota para ver a Ría de Arousa e tódolos arquipélagos que forman o Parque das Illas Atlánticas.

Xenómica en Galicia para o mundo

 
Conferencia Xenómica en Galicia para o Mundo impartida, no marco da conmemoración do Día Mundial do ADN incluída no programa do intercambio triautonómico Climántica Intercambios 2017. Esta conferencia foi impartida polo Dr. Anxo Carracedo, catedrático de Medicamento legal da Universidade de Santiago de Compostela e director do Centro Nacional do Genotipado. Nesta intervención o Dr. Carracedo expuxo as principais liñas de investigación do seu grupo de amplo impacto internacional, que lle permitiu obter premios como Adelaida, Rey Jaime I de Investigación Biomédica ou Premio Nacional de Xenética.

Migración de especies no Atlántico por cambio climático e cambio global no océano

 
Conferencia Migración de especies no atlántico por cambio climático e cambio global no océano, no marco da conmemoración do Día Mundial do ADN incluída no programa do Intercambio triautonómico Climántica Intercambios 2017. Esta conferencia foi impartida polo Dr. Emilio Fernández, catedrático de Ecoloxía da Universidade de Vigo e director do campus de excelencia internacional Campus do Mar.

O Dr. Fernández comezou a súa exposición cunha reflexión xeral sobre as alteracións do planeta, o antropoceno, para entrar no cambio climático como un aspecto deste proceso e de aquí introduciu o quecemento do océano, o seu efecto sobre a produtividade. Sobre este marco conceptual, enlazou entón co desprazamento de especies por efecto térmico e o cambio de produtividade que xerará migracións humanas, para así finalizar co factor humano do problema.

Resumo das actividades do Día Mundial do ADN

 
Resumo da celebración do Día Mundial do ADN e do Día Internacional do Planeta no marco do intercambio triautonómico Climántica Intercambios 2017. Este evento celebrouse no Coliseo Noela o 21 de abril de 2017. O evento iniciouse coas conferencias dos os catedráticos Ángel Carracedo e Emilio Fernández. A continuación os alumnos de Segovia, Tenerife e Galicia presentaron os seus proxectos de investigación sobre os Impactos do cambio climático en especies da súa contorna. Na parte final os centros educativos participantes achegaron interpretacións musicais.

Catro días aprendendo sobre Tenerife

 


Despois da presentación dos proxectos escolares, o día 31 de marzo, retomáronse as actividades en Canarias de Climántica Intercambios 2017 o luns 3 de abril, con itinerario urbano para estudar a ocupación histórica integral do territorio na cidade de La Laguna.



Ao longo do itinerario analizáronse as claves do modelo de urbanístico e de ocupación do territorio que se usaría no deseño das cidades coloniais americanas, polo que foi declarada Cidade Patrimonio Mundial da Humanidade. O itinerario estivo conducido polo profesor de Historia do Colexio Decroly, Francisco José Herrero.

Unha tarde no Teide



Este itinerario iniciouse na base do volcán Samara na tarde do luns 3 de abril de 2017, onde se atopan unha zona de bosque de pino de Canarias. Alí analizáronse as características desta especie que a fan resistente ás elevadas temperaturas, unha característica esencial para a súa adaptación ao medio.



Ao longo do itinerario foron analizándose diferentes relevos volcánicos resultantes de diferentes erupcións. Tamén se observaron diferentes materiais piroclásticos, como cinzas, lapillis, escorias e bombas volcánicas.



A ruta rematou ao poñerse o sol, avistándose a posta de sol dende o cumio do volcán Samara. Una vez caída á noite, o grupo desprazouse ata as proximidades do Centro de interpretación para facer un obradoiro de astronomía.



Un día camiñando dende Cruz del Carmen ata Punta del Hidalgo



A actividade do martes 4 de abril de 2017 centrouse na análise do ecosistema de Laurisilva de Anaga, da súa relevancia sobre a actividade agrícola nos cultivos situados na base deste tipo de bosque, e do modelado do relevo volcánico ao longo do barranco que desemboca en Punta Hidalgo.



A actividade iniciouse no Centro de Interpretación do Parque Rural de Anaga. Alí, despois de situar a ubicación, abordáranse as características del Parque rural de Anaga, en base á súa antigüidade xeolóxica e do réxime dos alíseos, en especial no relativo ao acumulo sobre a zona do sombreiro de nubes arrastrados polos alíseos ao longo do océano e que atopan, a esa altura, o freo da montaña. Sobre a condensación de auga sobre as follas, e a natureza do solo, xustificouse o papel para a captura a auga da que depende a enorme biodiversidade da laurisilva e o rego dos terreos de cultivo da zona.



O itinerario iniciouse atravesando o bosque de Laurisilva, a biodiversidade a súa relación con mananciais de auga cuxo fluxo está regulado pola condensación das nubes arrastradas polos alisios e pola xeoloxía da zona.



Unha vez na base do bosque de Laurisilva analizáronse os sistemas de cultivo que usan alí os agricultores, aproveitando a auga que chega do bosque. Tamén se analizou dende alí a paisaxe coa coroa de nubes que acumulan os alisios sobre a montaña.



Unha vez superada a zona de cultivos, o grupo iniciou o descenso a través do sendeiro que vai polo alto do barranco, analizando o modelado do relevo e a adaptación da flora a esas condicións ambientais.

Un dia para estudar e vivir o océano



O mércores 5 de abril de 2017 o grupo desprazouse ao porto deportivo de Gigantes. Alí dividíronse en dous equipos. Alí o grupo desprazouse nun barco para avistar cetáceos avistando calderóns e golfiños



Tamén se aproveito para visualizar o relevo do acantilado remando en Kayak, onde se fixo unha parada no Barranco Seco para facer o snorkel.



Aproveitouse tamén para practicar a natación na praia de Masca.



O último día de actividades en Canarias no ITER



O xoves 6 de marzo de 2017 rematou a fase de Canarias Instituto Tecnológico de Energías Renovables. Iniciouse a xornada abordando as enerxías renovables en Canarias dende a visualización dunha maqueta do ITER. Sobre a visualización das diferentes fontes de enerxía recollidas no parque, abriuse un debate sobre uso das enerxías renovables de Canarias.



A continuación procedeuse a visitar as vivendas bioclimáticas non ocupadas, para analizar as diferentes estratexias que usar os arquitectos para conseguir un aforro enerxético relevante e os sistemas para recoller datos cando as vivendas están habitadas.



Xa no paseo das enerxía, foron analizándose diferentes tipos de enerxías a partires dos simuladores e reproducións tecnolóxicas. Abriuse a parte dedicada a enerxía do sol analizando o funcionamento dun reloxo solar.



A continuación analizáronse por este orden as placas solares térmicas, explicando a súa relevancia na illa, e tamén se abordou o potencial da enerxía solar fotovoltaica e as dificultades que está a supoñer o imposto do sol.



Tamén se valorou o potencial da enerxía solar en Canarias para o seu en fornos solares e para conseguir desalar auga do mar para o rego



Rematouse o Paseo das enerxías analizando o funcionamento dun aeroxenerador onde puderon entrar e accionar dispositivos de orientación e freado.



Unha vez rematado o paseo, os alumnos desprazáronse ao aeroporto onde os alumnos canarios e galegos despedíronse ata atoparse na fase de Galicia do intercambio triautonómico 2017




Un congreso que abriu a segunda década

 


O proxecto Climántica, co respaldo do grupo investigación SEPA – Interea da Universidade de Santiago de Compostela (USC) e a colaboración dos campus de excelencia de Galicia desenvolveu o Congreso do 10º aniversario de Climántica. Este evento, que se celebrou na Facultade de suposo tamén a posta en marcha do primeiro curso de formación do proxecto europeo EduCO2cean-Erasmus+.



Na inauguración do evento, Francisco Sóñora, director do proxecto Climántica deu a benvida a todos os docentes, agradeceu ás institucións, fundacións, asociacións e concellos que apoiaron ao proxecto Climántica ao longo dos 10 anos de presenza nas comunidades educativas. Tamén agradeceu a todos intelectuais que fixeron achegas relevantes, entre os que se atopaban todos os relatores deste congreso. Pero sobre todo agradeceu ás comunidades educativas, das que había unha boa mostra nos máis de 100 centros educativos aos que pertencían os inscritos, por haber adaptado este proxecto ás súas realidades educativas.



A continuación tomou a palabra, Juan Ignacio Pozo, catedrático de Psicoloxía Básica da Universidade Autónoma de Madrid, un dos investigadores españois en Psicoloxía da aprendizaxe de maior relevancia internacional. Durante a súa intervención explicou as barreiras psicolóxicas para cambiar as actitudes ambientais. Fixou nestas barreiras.

Partiu do principio que para responder aos retos ambientais en xeral e ao cambio climático non abonda conseguir que as persoas adquiran coñecementos, senón que teñen que cambiar os comportamentos.

Para conseguir estes cambios desexables destacou varias estratexias como os clásicos ou premios, tendo que ser estes últimos moi importantes. Pero destacou como máis relevantes a persuasión, someter aos alumnos a conflitos que os leven a reflexionar sobre incoherencias e a facer inferencias, aplicando o principio de disonancia cognitiva que mantén que non facemos o mesmo o que dicimos.

Defendeu que cambiando as accións cambiamos ás persoas, para o que debemos xerar contextos nos que estas accións cambien en contextos de gregarismo, que leve aos individuos a comportarse de acordo coas accións compartidas por grupos, facendo entrar en xogo, o papel das emocións.

Tamén puxo en valor a importancia que poden ter neste eido videoxogos de simulación, como CLMNTK, nos que xogando sobre as consecuencias lles permitan reflexionar sobre as accións.

En conclusión, sostivo que temos que lograr o compromiso das persoas a través de accións que obriguen a explicitar as crenzas, repensarse a si mesmos e a reconstruír a propia identidade; porque só así se conseguirán os cambios globais que demandan as boas prácticas ambientais.




A segunda conferencia correo a cargo de Ángel Carracedo, catedrático de Medicina legal da Universidade de Santiago de Compostela, e director do Centro Nacional del Genotipado, Ángel Carracedo, un dos investigadores de maior relevancia internacional no ámbito da Medicina Xenómica. Este poñente formou ao profesorado sobre a relación dos xenes e o ambiente.

Na súa intervención abordou a relevancia que tivo o ambiente para seleccionar mutacións do DNA, dende o principio da vida, facendo mención ao recente estudo publicado en Nature, referido ao achado, dun equipo internacional liderado pola Universidade de Londres, de fósiles de microorganismos que viviron na Terra fai 3.770 millóns de anos.

En relación á especie humana destacou a importancia do DNA mitocondrial para establecer a nosa evolución, permitindo saber que aparecemos como especie fai 150.000 anos, e coñecer como nos distribuímos, situando con claridade refuxio glaciar franco atlántico. Destacou como outra das claves para os estudos da variabilidade o complexo MHC dos linfocitos.

En relación a variabilidade xenética da especie humana, fixo mención á relevancia do ambiente na selección de variedades, segundo o ambiente, entrando no relativo que resulta o concepto de enfermidade, poñendo como exemplo que a anemia falciforme, unha enfermidade no noso entorno debida a unha mutación que afecta á forma dos glóbulos vermellos, nas rexións de malaria, significa unha vantaxe fronte ao protozoo.

En relación á influencia ambiental de determinadas enfermidades, destacou sobre todo os cancros, e nas que ten maior relevancia os xenes, destacou as enfermidades mentais, situando a esquizofrenia no ámbito das enfermidades autoinmunes e o autismo como unha enfermidade moi xenética, atopándose nun 40% nun xene que falla.

Rematou a súa intervención situándose no ámbito da Epixenética, ao referirse a como o ambiente afecta ao DNA, o que explica que en xemelgos idénticos un cambio en hábitos como poden ser os deportivos, pode inducir cambio significativos. Fixo mención a investigacións en ratos nos que cambios no flora microbiana intestinal inducen cambios fenotípicos relevantes.



Pechou a primeira xornada o profesor titular de Educación Ambiental na Universidade de Santiago de Compostela (USC), Pablo Meira. A súa contribución centrouse sobre as representacións sociais do cambio climático, un ámbito no que as súa investigación contan con un elevado impacto a nivel nacional e internacional.

Dende este marco de estudo das representacións sociais do cambio climático, analizou as estratexias que usan os negacionistas para rexeitar o cambio climático. Tamén fixo reflexións sobre o uso das representacións sociais do cambio climático para, sen negar o reto, levalo a un esquecemento.

Entre as xustificacións que uso para chegar a esta conclusión fixo referencia ao uso da linguaxe da incerteza e do risco, que son propias do ciencia do cambio climático, pero que na linguaxe común, incerteza é sinónimo de non certo, a linguaxe común do risco supón que as decisións deben aprazarse ata que se logre a certeza absoluta.

Fronte a este uso das representacións sociais para negar ou ocultar o reto do cambio climático, destacou a necesidade de xerar respostas educativas que fagan que a cidadanía valore a relevancia do cambio climático (situalo na axenda pública), o faga significativo e perciba la urxencia de actuar (valoración da ameaza)... sen xerar sobre-determinación. Tamén destacou a importancia da conexión significativa da cidadanía co cambio climático para que identifique e asuma responsabilidades nas causas e nas solucións, que non se vexa só como vítima (co-responsabilizar, empoderar, contextualizar).



A segunda xornada comezou co simposio “Alianzas estratéxicas no inicio da segunda década de Climántica” que coordinou Francisco Sóñora, director de Climántica.

O primeiro en intervir foi Joaquim Ramos Pinto, presidente da Asociación Portuguesa de Educación Ambiental, organización que lidera o novo proxecto europeo, e que centrará a súa intervención sobre as sinerxias que se poden entre este consorcio e o proxecto Climántica, para difundir e darlle impacto europeo ao concepto pedagóxico de Climántica.

Na súa intervención fixo referencia á orixe da relación entre Climántica e ASPEA que levou a artellar esta candidatura. Destacou os principais elementos do proxecto: oito tópicos, curso de Polonia, congreso virtual internacional, campus para premiados e seminario docente de investigación – acción sobre o campus, e as relacións metodolóxicas co proxecto Climántica.

A segunda intervención foi a de Rosa María Catalá Rodes, directora xeral do Colexio Madrid de México DF, outra alianza estratéxica que se analizará neste simposio. Esta consistiu na presentación de Climántica en Latinomérica que está a liderar o colexio Madrid de México DF en colaboración coa Universidade Autónoma Nacional de México (UNAM) co apoio da Organización de Estados Iberoamericanos (OEI).

Partiu da evolución da participación do Colexio no proxecto Climántica ao longo dos últimos cinco cursos, destacando a evolución de proxectos presentaron aos congresos virtuales, os alumnos participantes nos campus de Galicia, a experiencia do campus de Chacahua do 2013 e as actividades desenvoltas en maio de 2016, na UNAM. para lanzar a alianza estratéxica para Rumbo a Climántica Latinoamérica, do que retou ao auditorio a participar no primeiro campus lationamericano, do que aínda non se coñece o país de celebración, pero que podería ser Costa Rica.

Pechou o simposio Francisco Sóñora Luna, director do proxecto Climántica, que expuso as conclusións da sostebilidade e difusión do proxecto, extraídas ao longo dos dez anos de deseñou. Situounas na relevancia do reto, nos seus principios de deseño, na singularidade dos seus produtos e nas liñas metodolóxicas para formar ao profesorado para o uso destes produtos para capacitar aos alumnos coa autores de produtos de sensibilización e axentes divulgadores do reto do cambio climático.

Centrou nas alianzas como as postas de manifesto e na experiencia de ter xa gañado tres concursos de libre concurrencia competitiva as claves do inicio da segunda época, que parte do Alianza estratéxica para innovación e colaboración en boas prácticas educativas EduCO2cean, que se acaba de poñer en marcha.



A segunda intervención do sábado 11 de marzo foi a de José Antonio Caride Gómez, catedrático de Pedagoxía Social e director do grupo de investigación SEPA-Interea, que abordou a relevancia que o ámbito da Pedagoxía Social pode ter para lograr respostas educativas ao cambio climático.

Fixo referencia ao papel que este ámbito de coñecemento pode ter como unha guía e orientación para a tarefa de informar, comunicar e educar á sociedade sobre o cambio climático atribuido á acción humana, un empeño no que están implicados cada vez máis axentes, actores sociais e institucións. Sostivo que pretende así ser unha achega que contribúa aos cambios de hábitos, condutas e estilos de vida necesarios para construír un futuro no que a equidade e a calidade ambiental sexan elementos centrais do noso modelo social.

Aludiu ao enriquecemento conxunto de iniciativas emprendidas en España nos últimos anos para facilitar o tratamento de cuestións relativas ao cambio climático na educación primaria e secundaria, mencionando as cinco recollidas no portal do Ministerio con competencias de Medio Ambiente, nas que figura o proxecto Climántica.



A terceira conferencia do segundo día correo a cargo do catedrático de Economía Aplicada da Universidade de A Coruña, Fernando Gónzalez Laxe que abordou as respostas da Economía Aplicada ao cambio climático desde os ámbitos portuarios e costeiros, un ámbito do que é un dos economistas máis destacados en España.

Sostivo que en España, os portos son básicos e imprescindibles para o desenvolvemento económico. Máis do 60% das exportacións o o 85% das importacións efectúanse polos portos que son sensibles ás modificacións derivadas do cambio climático: subida do nivel do mar, variacións dos niveis das mareas, ondas, ventos, inundacións, etc. Por tanto as operacións portuarias veranse cada vez máis afectadas e as actividades económicas relacionadas co porto serán cada vez máis vulnerables ao cambio climático.

Por outro lado indicou que o Organización Marítima Internacional describiu o transporte polo mar como o máis eficiente en canto a emisións. Pero tamén recoñeceu que contribuía do orde do 3% do total das emisións globais, polo que apostou, para minimizar o problema, pola introdución de barcos máis grandes que usen gas natural.



A conferencia de clausura titulada “Cara onde vai o océano do antropoceno?” foi impartida polo catedrático de Ecoloxía da Universidade de Vigo, Emilio Fernández Suárez, que recolleu os tópicos que desenvolve a alianza EduCO2cean, e que xunto coa intervención anterior, aportará datos moi relevantes para os materiais didácticos que se producirán neste proxecto europeo.

Tras presentar o antropoceno, centrouse no impacto do cambio climático no océano abordando os aspectos, posiblemente os menos coñecidos e tratados. En primeiro lugar abordou o efecto do quentamento das capas superficiais sobre a produtividade primaria e pesqueira e sobre a desosixenación do océano. A continuación tratou a acidificación oceánica, pero non tanto sobre os efectos sobre organismos, senón sobre a química oceánica profunda co seu efecto sobre a reducción da reserva alcalina oceánica.


Convocatoria do Congreso 10º Aniversario de Climántica

 


Os días 10 e 11 de marzo de 2017 terá lugar, no salón de actos da Facultade de Psicoloxía da Universidade de Santiago de Compostela (USC), o Congreso 10º aniversario de Climántica, que vai a constituír tamén o Primeiro curso de formación do profesorado da Alianza estratéxica para a innovación e cooperación en boas prácticas educativas EduCO2cean, aprobada e financiada na convocatoria Erasmus+ 2016.



Este evento ten por finalidade actualizar, reflectir e propor actuacións orientadas a dar respostas educativas que afronten o cambio climático, tendo como soporte os coñecementos, metodoloxías e iniciativas que se teñen promovido nos dez de desenvolvemento do Proxecto Climántica. Unha liña de reflexión - accción formativa que se pretende asociar á alianza estratéxica para a innovación educativa EduCO2cean aprobada en Erasmus+2016, apoiándose no Grupo de Investigación en Pedagoxía Social e Educación Ambiental da USC (SEPA - interea) e na Rede de Investigación e Formación para a Cidadanía e a Sociedade do Coñecemento, ambos de Referencia Competitiva no Sistema Universitario Galego. Tamén se conta co apoio de todos os campus de excelencia internacional de Galicia.



Por iso recolle contidos de dous ámbitos. Por un lado contempla aqueles contidos que recapitulan as grandes temáticas desenvoltas ao longo da primeira década do proxecto Climántica. O outro ámbito refírese aos contidos de carácter colaborativo que dan paso aos ámbitos de desenvolvemento inmediato, facendo especial fincapé nas súas alianzas internacionais, a alianza estratéxica europea EduCO2cean e alianza latinoamericana: Rumbo a Climántica Latinoamérica 2018. Estes dous ámbitos orientaranse ao longo do evento por tres obxectivos:
  •  Recapitular as respostas educativas máis relevantes da primeira década de Climántica
  •  Reflexionar sobre a organización transversal actual do proxecto Climántica
  •  Presentar as alianzas estratéxicas para o inicio da segunda década do proxecto Climántica


Eixos temáticos
Os  eixos temáticos que se desenvolven son:
  • Alianzas estratexias no inicio da segunda década de Climántica
  • Xenoma e ambiente
  • Barreiras psicolóxicas para cambiar as condutas que demandan as respostas educativas ao cambio climático
  • Representacións sociais do cambio climático
  • Respostas da Pedagoxía Social fronte ao cambio climático
  • Visión da Economía Aplicada sobre a mitigación e a adaptación ao cambio climático
  • Cambio global nos océanos contemporáneos


Axenda
Estes eixos temáticos desenvolveranse de acordo con esta axenda:





Inscrición, diplomas  e homologación pola Consellería de Educación
Está tramitada a homologación á Consellería de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria como actividade de formación permanente    do profesorado non universitario no marco do seu convenio coa USC. Provisionalmente xa foi recoñecida como actividade de formación permanente do profesorado non universitario. O seu recoñecemento definitivo está suxeito ao cumprimento dos requisitos establecidos na Orde do 14 de maio de 2013 (DOG 96).

Tamén se remitirá por parte da CeTA da USC un diploma de 8 horas de formación asinado pola Vicerreitoría de Oferta Docente e Innovación Educativa.

A inscrición faise a través de http://educo2cean.climantica.org. Por motivo da homologación, ao inscribirse hai que elixir unha das dúas opcións posibles. A primeira é para os docentes do ensino non universitario que exercen en centros sostidos con fondos públicos que queiran obter, ademais do diploma universitario, a dilixencia de homologación como actividade de formación permanente do profesorado por parte da Consellería. A segunda opción é para os demais docentes, profesionais de formación universitaria vinculados ao ámbito e estudantes universitarios. Estes recibirán só o diploma asinado pola Vicerreitoría de Oferta Docente e Innovación Educativa.

Pdf del programa del Congreso 10º aniversario
 

Os efectos do cambio climático sobre as zonas litorais, ecosistemas costeiros e portos

 
Este vídeo publicado en Climántica TV recolle a intervención do catedrático de Economía Aplicada Fernando González Laxe no simposio que desenvolveu xunto co Catedrático de Ecoloxía Emilio Fernández. Iniciou a súa intervención no coloquio a partir das alusións que fixo catedrático de Ecoloxía sobre o Cume de Paris sobre cambio climático de decembro de 2015, na que en base á diferenciación entre crecemento e desenvolvemento, sostivo que o cume de Paris quedou lonxe da realidade.

A continuación citou os tres ámbitos nos que pode achegar respostas ao cambio climático a Economía aplicada. Neste campo citou tres grandes liñas de actuación: mitigación, adaptación e a estimulación de novos sistemas de produción, distribución e consumo. Sobre esta terceira liña expuxo que era desexable pero que na actualidade non estaba presente.

Neste sentido apunto a relevancia das achegas do Informe Stern (2007), quen postulou que os efectos do cambio climático ten efectos perversos para as generacones seguintes, de tal forma que se non actuamos os efectos do cambio climático supoñerían unha incidencia económica peor que se non actuamos. Stern introduce así de cheo o cambio climático na Economía aplicada, defendendo que debemos actuar xa para que os efectos non sexan peores.

Esta formulación leva á combinación na Economía aplicada de principios económicos con principios éticos. Desde entón a ética pasa a ser cada vez máis importante, tanto nas investigacións como para xerar novos comportamentos no consumo e comportamento económico dos cidadáns nos grandes sectores económicos implicados: agropecuario, pesqueiro acuícola, marítimo portuario, recursos hídricos, chan, biodiversidade, implicacións económicas dos eventos extremos, dos desastres naturais e dos efectos da saúde.

Á hora de delimitar o seu ámbito de análise, situou os dous grandes ámbitos que distinguen os economistas: o que coñece o Economista, e por tanto non está no seu ámbito directo de estudo (o que denominan impactos biofísicos) e aquilo que coñecen, ou consideran que poden chegar a medir e estudar cos métodos propios da Economía.

Neste ámbito propio de análise económica do cambio climático, centrouse no obxecto concreto deste simposio vinculado aos impactos expostos na intervención anterior por Emilio Fernández, para a temática económica que lle tocaba defender. Centrouse principalmente nos efectos da subida do nivel do mar e do aumento da súa temperatura, apuntados na intervención anterior. Na súa argumentación seguindo esta liña, referiuse para os efectos económicos sobre as infraestruturas costeiras.

Sobre as implicacións do aumento de temperatura sobre as especies oceánicas, sacou conclusións desde o ámbito da súa cátedra relativas ás implicacións económicas sobre a acuicultura, apuntando a posibilidade de que as tendencias actuais acaben obrigando a deixar en Galicia os cultivos de salmón e rodaballo, para centrarnos noutros que agora teñen o seu ámbito en augas situadas máis ao Sur, como a robaliza e a dourada.

Defendeu que as respostas da Economía ao cambio climático vanse centrar sobre todo en estratexias de adaptación como asumir custos, reducir perdas ao mínimo, compartir perdas, proceder a cambio de actividades e de lugar do desenvolvemento das mesmas. Tendo sempre presente que a tendencia da globalización vai ser que haxa máis comercio, novos produtos e unha maior liberalización (diminución dos obstáculos comerciais) nun mundo con importantes economías emerxentes: está previsto que dentro de 5 anos a Economía de China supere á de EEUU e que no 2040 prevese que a India sexa a primeira economía do mundo. En base a todo iso xustificou a tendencia actual de maritimización do comercio, ata o punto de que o 90% do comercio efectúase por vía marítima.

Nese sentido centrou a súa achega principal ao simposio na relevancia que na actualidade ten o transporte de mercadorías a través do océano e as oportunidades que esta tendencia representa para responder o cambio climático, un sector que quedou excluído dos acordos de París porque emite pouco: un 2,7% do total das emisións.

A promoción deste tipo de tráfico de mercadorías prodúcese espontánea na sociedade global coa maior produción en Ásia, onde están 8 dos 10 grandes portos, porque alí están os grandes centros de produción e distribución desta economía global. Por tanto hai que centrar a atención para que ese fenómeno sexa acorde coas respostas ao cambio climático.

Entre as principais conclusións que achegou nesta liña de acomodar este tráfico ás respostas que se demandan da Economía para facer fronte ao cambio climático destacou as seguintes:
  1. Tendencia ao transporte en grandes barcos colectores, que cada vez serán máis grandes (a tendencia actual está a ser que cada barco leve máis de 18.000 colectores).
  2. Os portos deberán ser de moito calado e deben potenciarse aqueles que non superen determinados límites como que os ventos so superen os 20 nós (10 m/s), correntes de non máis de 1 nó (0,5 m/s) e ondas de non máis de 3 m.
  3. Os barcos deberán cambiar o seu combustible cara ao gas natural licuado, con menos emisións. Os portos deben prepararse para recibir o gas natural licuado e débese fomentar o cambio dos vellos buques con moitas emisións por novos buques que funcionen co gas natural como combustible.
  4. A apertura das vías que paradoxalmente leste xerando o cambio climático co desxeo do polo norte, unha por Rusia e outra por Canadá, que vai reducir as rutas actuais que ven obrigadas a buscar tres pasos xeograficamente localizados: Panamá, Suez e Malaca.
Desta forma o catedrático de Economía Aplicada González Laxe pechou o interesante o ámbito de coñecemento que abriu na intervención o catedrático de Ecoloxía Suárez Fernández, deixando así un dos eventos de coñecemento máis relevantes que Climántica xerou no ano 2016.


Últimas entradas

Categorías

Buscar

pinguino
pinguino